عبدالمجید ارفعی، عیلامشناس برجسته و کتیبهخوان خط میخی درگذشت؛ صدای خاموش گلنبشتههای هخامنشی چه کسی خواهد خ
- وی نشانهایی چون «سرو ایرانی»، «خورشید یونسکو» و نشان ایکوم ایران را به پاس خدماتش دریافت کرده بود.
عبدالمجید ارفعی، عیلامشناس برجسته و از واپسین کتیبهخوانان خط میخی عیلامی در جهان، ششم اسفند ۱۴۰۴ در ۸۶سالگی درگذشت. فقدان او نه تنها خاموشی یک استاد دانشگاه، که خاموشی صدایی است که دههها برای به سخن درآوردن متون هزارانساله کوشید.
زندگی و تحصیلات
ارفعی در ۹ شهریور ۱۳۱۸ در گنوی بندرعباس متولد شد. پس از گذراندن دوران کودکی و نوجوانی در بندرعباس و یزد و تحصیل در دبیرستانهای منوچهری و البرز تهران، وارد دانشکده ادبیات دانشگاه تهران شد. علاقه او به ایران باستان با مطالعه آثار ابراهیم پورداود شکل گرفت و با راهنمایی استادانی مانند پرویز ناتلخانلری و ریچارد هلک، در سال ۱۳۴۴ برای تحصیل زبانهای اکدی و عیلامی به دانشگاه شیکاگو رفت. بیش از هشت سال پژوهش فشرده در مؤسسه شرقشناسی شیکاگو، او را به یکی از معدود پژوهشگران جهان با توانایی خوانش مستقیم متون میخی عیلامی تبدیل کرد.
دستاوردهای علمی و میراث ماندگار
نام عبدالمجید ارفعی بیش از هر چیز با دو دستاورد بزرگ گره خورده است: ترجمه استوانه کوروش و خوانش لوحهای گلی تختجمشید. او نخستین کسی بود که متن استوانه کوروش را مستقیماً از زبان بابلی نو به فارسی ترجمه کرد. اما شاید مهمترین سهم او، مشارکت در خوانش و ترجمه بخشی از لوحهای گلی باروی تختجمشید باشد. این گلنبشتهها که عمدتاً به زبان عیلامی نوشته شدهاند، اطلاعات ارزشمندی از ساختار اقتصادی، اداری و اجتماعی دوره هخامنشی فاش میکنند. حاصل این پژوهشها در کتاب سهجلدی «گلنبشتههای باروی تخت جمشید» منتشر شده است.
پیگیری برای بازگرداندن میراث ملی
ارفعی نقشی فعال در روند بازگشت الواح هخامنشی از آمریکا به ایران داشت. این الواح دههها پیش برای مطالعه به مؤسسه شرقشناسی دانشگاه شیکاگو سپرده شده بودند. با پیگیریهای حقوقی و علمی که ارفعی با اعتبار خود در آن مؤثر بود، بخشی از این الواح در سالهای اخیر به ایران بازگردانده شد. او تا واپسین ماههای زندگی، نسبت به تعلل در بازگرداندن باقیمانده این اسناد انتقاد داشت و پیگیر سرنوشت آنها بود.
جایگاه و تقدیرها
عبدالمجید ارفعی در سال ۱۳۹۴ جایزه «سرو ایرانی» در حوزه میراث فرهنگی را دریافت کرد. همچنین در خرداد ۱۴۰۱ نشان «خورشید یونسکو» و نشان ایکوم ایران به او اهدا شد. این تقدیرها گواه جایگاه رفیع او در عرصه پاسداشت میراث فرهنگی ایران بود.
منبع: Sharghdaily
چهره ها