صادرات دانشبنیان ایران؛ رشد ۴۷ برابری درآمد یا تمرکز در ۳۶ شرکت؟
- ۸۴ درصد از صادرات دانشبنیان تنها توسط ۳۶ شرکت انجام میشود.
- ۷۴ درصد از کل درآمد، در اختیار تنها ۴.۳ درصد از شرکتها (۳۴۱ شرکت) است.
مروری بر رشد و تمرکز در اقتصاد دانشبنیان
بررسیها از رشد قابل توجه اکوسیستم نوآوری ایران حکایت دارد. درآمد شرکتهای دانشبنیان از سال ۱۳۹۶ تا ۱۴۰۳، رشدی ۴۷ برابری را تجربه کرده است. با این حال، این رشد با تمرکز شدید همراه بوده؛ بهطوری که ۷۴ درصد از کل درآمد، تنها به ۳۴۱ شرکت (معادل ۴.۳ درصد از کل شرکتها) تعلق دارد. همچنین ۸۵ درصد فروش محصولات دانشبنیان نیز در اختیار کمتر از پنج درصد شرکتهاست.
نقشه راه درآمدی: نوآوران پیشتاز هستند
تحلیل درآمدها به تفکیک نوع شرکت، تصویر روشنتری ارائه میدهد. شرکتهای «نوآور» با در اختیار داشتن ۷۶ تا ۸۰ درصد از کل درآمد، بازیگران اصلی این عرصه هستند. درآمد این گروه از حدود ۱۴۰ هزار میلیارد تومان در سال ۱۳۹۹ به بیش از ۱.۳۸۹ هزار میلیارد تومان در سال ۱۴۰۳ رسیده است. در مقابل، سهم درآمدی شرکتهای «نوپا» با وجود افزایش تعدادشان، همچنان در محدوده ۲ تا ۳ درصد باقی مانده است.
صادرات؛ رشد کمّی و تمرکز بالا
در حوزه بینالملل، ارزش صادرات شرکتهای دانشبنیان از ۲۹۶ میلیون دلار در سال ۱۳۹۹ به ۲.۶۹۰ میلیون دلار در سال ۱۴۰۳ افزایش یافته است. با این وجود، سهم صادرات از کل درآمد این شرکتها تنها حدود ۱۰ درصد است و تمرکز در این بخش نیز چشمگیر است. تحلیلها نشان میدهد ۸۴ درصد از مجموع صادرات دانشبنیان، تنها توسط ۳۶ شرکت با صادرات بالای ۱۰ میلیون دلار انجام میشود.
بازارهای هدف و تراز تجاری منفی
حدود ۸۰ درصد از تجارت خارجی شرکتهای دانشبنیان با کشورهای آسیایی انجام میشود که بیش از نیمی از آن، سهم امارات متحده عربی و چین است. با این حال، تراز تجاری این بخش همچنان منفی است. واردات شرکتهای دانشبنیان در سال ۱۴۰۳ حدود ۴.۴۸۶ میلیون دلار ثبت شده که نشاندهنده وابستگی قابل توجه به تأمین مواد اولیه و تجهیزات از خارج است.
منبع: Isna
اخبار اقتصادی