سال ۱۴۰۵ چالش‌های آبی استان مرکزی را چگونه می‌توان مدیریت کرد؟

مروری بر وضعیت آبی استان مرکزی

سعید سرآبادانی، مدیرعامل آب و فاضلاب استان مرکزی، در چهارمین جلسه شورای حفاظت از منابع آب شهرستان ساوه اعلام کرد که با وجود محدودیت‌ها، مجموعه اقدامات انجام‌شده موجب شد استان مرکزی سال جاری را با کمترین تنش آبی پشت سر بگذارد. وی اشاره کرد که در مقاطعی مانند شهریورماه احتمال بروز مشکلات جدی وجود داشت. در اوج گرمای مردادماه، عملیات تجهیز و راه‌اندازی چاه‌ها با سرعت پیگیری شد و حتی پیش از تکمیل ایستگاه پمپاژ دائمی، یک ایستگاه موقت با صرف هزینه اضافی وارد مدار شد تا از بحران جلوگیری شود.

طرح بازچرخانی پساب و جذب سرمایه‌گذار

سرآبادانی درباره طرح‌های بازچرخانی پساب گفت که موضوع تشکیل کنسرسیوم برای اجرای این پروژه‌ها در دستور کار قرار گرفته، اما برخی صنایع مانند شهر صنعتی کاوه مشارکت قطعی خود را منوط به حضور سرمایه‌گذار اعلام کرده‌اند. وی از انجام مذاکرات برای واگذاری حدود ۸۰ لیتر بر ثانیه پساب آماده خبر داد و هدف‌گذاری کرد که در دو تا سه ماه ابتدایی سال ۱۴۰۵ تکلیف بخشی از این پروژه‌ها مشخص و عملیات اجرایی آغاز شود. وی برآورد اولیه سرمایه‌گذاری مورد نیاز برای اجرای کامل طرح بازچرخانی پساب را حدود پنج همت اعلام کرد و گفت با اجرای آن، امکان تولید و بهره‌برداری از حدود ۴۰۰ لیتر بر ثانیه پساب فراهم می‌شود. این ظرفیت می‌تواند فشار بر منابع آب شرب را کاهش دهد. سرآبادانی با اشاره به تجربه موفق قرارداد ۳۰۰ میلیارد تومانی با پالایشگاه در شازند برای اجرای شبکه فاضلاب، تأکید کرد که ورود سرمایه‌گذار می‌تواند اجرای پروژه‌ها را شتاب بخشد.

مدیریت برداشت از چاه‌های برقی و محدودیت‌ها

محمود قدبیگی، معاون حفاظت و بهره‌برداری شرکت آب منطقه‌ای مرکزی، به مصوبات کمیته صیانت از منابع آب استان اشاره کرد. بر اساس ماده ۲ قانون اصلاح الگوی مصرف برق، وزارت نیرو مکلف است تأمین برق چاه‌های کشاورزی را صرفاً در چارچوب ساعات کارکرد مندرج در پروانه بهره‌برداری انجام دهد. وی اعلام کرد که در استان مرکزی از مجموع ۵۱۰۰ حلقه چاه برقی، با متوسط دبی ۱۷ لیتر بر ثانیه، حدود ۸۴ هزار لیتر بر ثانیه برداشت آب صورت می‌گیرد. میزان مصرف برق این چاه‌ها در پیک تابستان به طور متوسط ۱۶۵ مگاوات است که معادل برداشت حدود ۳۰۰ هزار مترمکعب آب در ساعت است. قدبیگی با اشاره به آمار تا ۱۵ آبان امسال گفت که ۴۴ درصد چاه‌های برقی در محدوده مجاز فعالیت داشته‌اند، اما ۵۶ درصد بیش از میزان مجاز برداشت کرده‌اند. بیشترین تخلف مربوط به دشت‌های ساوه و زرندیه است. بر این اساس، در کمیته صیانت مصوب شد چاه‌هایی که در محدوده مجاز فعالیت داشته‌اند از ۲۰ آذر و چاه‌های متخلف از ۵ آذر مشمول محدودیت برق شوند.

وضعیت بحرانی دشت ساوه و اقدامات آینده

قدبیگی بر وضعیت بحرانی آبخوان دشت ساوه تأکید کرد. کسری مخزن این دشت سالانه حدود ۷۰ میلیون مترمکعب است و در دوره آماری ۳۵ تا ۳۶ ساله، مجموع کسری مخزن آن به حدود ۲.۵ میلیارد مترمکعب رسیده است. افت متوسط سطح آب در این دشت به حدود ۱.۷ متر رسیده و در برخی مناطق عمق چاه‌ها به ۲۰۰ متر افزایش یافته است. وی خاطرنشان کرد که در حال حاضر تنها حدود ۶۰ درصد چاه‌های برقی شهرستان ساوه مجهز به کنتور هوشمند هستند و بر اساس مصوبه کمیته صیانت، هرگونه رفع محدودیت جدید منوط به نصب کنتور هوشمند و تأیید صحت عملکرد آن خواهد بود. برای حدود ۳۴۰ تا ۳۵۰ حلقه چاه باقیمانده باید در کوتاه‌ترین زمان ممکن کنتور هوشمند نصب شود.

قدبیگی گفت هدف اصلی این تصمیمات، صیانت از منابع آب زیرزمینی و جلوگیری از تشدید افت سطح آبخوان‌هاست. سرآبادانی نیز در پایان تأکید کرد که با توجه به پیش‌بینی سال سخت آبی در ۱۴۰۵، تسریع در جذب سرمایه‌گذار و اجرای پروژه‌های بازچرخانی و تأمین منابع جدید آب، ضرورتی اجتناب‌ناپذیر برای استان است.

منبع: Isna