زلزله ۷ ریشتری در تهران؛ سناریوی تلفات چندصد هزار نفری چقدر واقعی است؟
مروری کوتاه بر خبر
- تهران به دلیل قرارگیری روی گسلهای فعال، تراکم جمعیت و بافت فرسوده، پرریسکترین نقطه ایران در برابر زلزله ارزیابی میشود.
- بر اساس شبیهسازیها، زلزلهای با بزرگای ۷ در تهران میتواند منجر به تلفات انسانی چندصد هزار نفری شود.
- بحرانهای ثانویه مانند آتشسوزی، قطع آب و برق و روانگرایی خاک، پس از زلزله اصلی خطرناکتر هستند.
- یک استاد زلزلهشناسی اجرای فوری یک برنامه ۵ ساله منسجم با بودجه کلان و اراده سیاسی بالا را تنها راه افزایش تابآوری تهران میداند.
هشدارها درباره پیامدهای یک زلزله بزرگ در تهران سالهاست تکرار میشود. دکتر مهدی زارع، استاد پژوهشکده بینالمللی زلزلهشناسی، در گفتوگویی سناریوهای محتمل و تلفات بسیار بالا را تشریح و بر لزوم یک برنامه ضربالاجلی برای افزایش تابآوری پایتخت تأکید کرده است.
تهران؛ پرریسکترین نقطه ایران
بر اساس ارزیابیهای فعلی، تهران به دلیل مقیاس عظیم خسارات بالقوه، به عنوان در معرض خطرترین مکان ایران از نظر ریسک زلزله شناخته میشود. جمعیت روزانه بیش از ۱۳ میلیون نفر، تمرکز زیرساختهای حیاتی و وجود بافت فرسوده که ۱۰ تا ۲۰ درصد منطقه شهری را شامل میشود، از دلایل اصلی این ارزیابی هستند. خطرناکترین مکانها نه تنها با بزرگای زلزله، بلکه با تعداد افراد و ساختمانهایی که در مسیر آن قرار دارند، تعریف میشوند.
سناریوی تلفات چندصد هزار نفری
زارع به نتایج شبیهسازیهای موجود اشاره میکند و میگوید: «در زلزلهای با بزرگای ۷ در تهران، بر پایه شبیهسازیها در پایتخت با تخمین تلفات چند صد هزار نفری، بسته به زمان روز، مواجه میشویم. زلزلههای شبانه به دلیل حضور مردم در داخل خانه، مرگبارتر هستند.» تلفات بالقوه به دلیل تراکم ساختمانها و دشواری دسترسی اضطراری در کوچههای باریک میتواند بسیار بالا باشد.
درسهایی از زلزلههای ویرانگر
این استاد دانشگاه با اشاره به زلزله بم میگوید: «زلزله ۱۳۸۲ بم در بازه بزرگای ۶.۰ تا ۶.۹ قرار داشت. چون کانون در محدوده شهری با جمعیت ۱۰۰ هزار نفر و ژرفا تنها ۸.۵ کیلومتر بود و بسیاری از بناها غیرتابآور بودند، عملاً یکسوم جمعیت شهر جان باختند.» او تأکید میکند که در زلزلههای بزرگتر از ۷، حتی ساختمانهای مدرن نیز آسیب میبینند و بحرانهای ثانویه مانند آتشسوزی ناشی از شکستن خطوط گاز، اغلب خطرناکتر از خود زلزله هستند.
اولویتهای فوری برای نجات تهران
زارع نسخهای برای افزایش تابآوری تهران در یک بازه ۵ ساله ارائه میدهد و تأکید دارد این اقدامات باید با حس فوریت یک عملیات اضطراری اجرا شوند:
– **تشکیل ستاد فرماندهی واحد** با اختیارات تام و پاسخگویی مستقیم به بالاترین مقام کشور.
– **تقویت سیستم هشدار سریع** با نصب شبکه حسگرها روی گسلهای اصلی برای اعلام هشدار حتی ۵ تا ۱۰ ثانیه قبل از رسیدن امواج.
– **مقاومسازی فوری بیمارستانها، مراکز امدادی و شبکههای حیاتی** آب، برق و گاز.
– **ایجاد سامانه عمومی نقشه ریسک ساختمانها** با رنگبندی قرمز، زرد و سبز برای شفافیت و اولویتبندی.
– **آموزش همگانی اجباری** و سازماندهی تیمهای پاسخدهی محلهای.
– **تأمین مالی پایدار** از طریق ایجاد صندوق ویژه تابآوری تهران.
او هشدار میدهد: «در تهران “کارهای کوچک و پراکنده” فایدهای ندارد. هرگونه تأخیر، هزینههای انسانی و مالی تبعات غیرقابل تصوری را در هر زلزله بعدی موجب خواهد شد.»
منبع: isna.ir
اخبار اجتماعی