رقابت مصر و اسرائیل در آفریقا؛ شاخ آفریقا به میدان جنگ نیابتی تبدیل می‌شود؟

رقابت مصر و رژیم صهیونیستی برای نفوذ در آفریقا شدت گرفته است. به رسمیت شناختن سومالی‌لند توسط اسرائیل در دسامبر ۲۰۲۵، نقطه عطفی بود که واکنش‌های شدید مصر، عربستان و ترکیه را در پی داشت. مصر این اقدام را تهدیدی برای امنیت ملی و دسترسی خود به دریای سرخ خوانده و با استقرار نظامی گسترده در سومالی پاسخ داده است.

تشدید رقابت در آفریقا

بر اساس گزارش روزنامه اسرائیل هیوم، دستگاه اطلاعاتی مصر تحرکات فشرده‌ای را در قاره آفریقا برای مقابله با توسعه نفوذ اسرائیل آغاز کرده است. این تحرکات به‌ویژه بر لیبی و شرق این کشور متمرکز بوده و شامل تلاش برای مانع شدن از گسترش روابط امنیتی اسرائیل با فرزندان خلیفه حفتر، فرمانده نیروهای شرق لیبی، شده است. همچنین هیاتی به ریاست یک مقام بلندپایه اطلاعاتی مصر که مسئول پرونده فلسطین معرفی شده، به کشورهای رواندا، اوگاندا، لیبی، اریتره، سومالی و سودان سفر کرده تا فعالیت‌های رژیم صهیونیستی را که از نگاه قاهره «مغایر با منافع راهبردی مصر» است، متوقف کند.

نقطه اوج تنش: به رسمیت شناختن سومالی‌لند

در ۲۶ دسامبر ۲۰۲۵، رژیم صهیونیستی رسماً استقلال سومالی‌لند را به رسمیت شناخت. این منطقه دارای موقعیتی استراتژیک با خط ساحلی طولانی مشرف به خلیج عدن و ورودی جنوبی دریای سرخ است. این اقدام در قاهره و موگادیشو نقض آشکار حاکمیت سومالی و تلاش اسرائیل برای کسب جای پای استراتژیک تفسیر شد. مصر این اقدام را یک «تهدید امنیتی بزرگ» برای دسترسی خود به دریای سرخ تعریف کرد.

واکنش‌های منطقه‌ای: مصر، عربستان و ترکیه

در پاسخ به این اقدام، مصر استقرار نیروهای خود در سومالی را تسریع کرد و بر اساس گزارش‌ها، حدود ۱۰ هزار نیروی نظامی را در این کشور مستقر کرده است. این استقرار هم تحت مأموریت اتحادیه آفریقا و هم بر اساس یک توافق دفاعی دوجانبه صورت گرفته است. در ۱۱ فوریه ۲۰۲۶، ارتش مصر در حضور رئیس‌جمهور سومالی نمایش قدرتی در قاهره برگزار کرد که هدف آن انتقال پیام بازدارندگی به رژیم صهیونیستی و اتیوپی عنوان شده است.

عربستان سعودی نیز در واکنش مستقیم به این رویداد، یک توافق نظامی و امنیتی با سومالی امضا کرد. ترکیه هم این اقدام را غیرقانونی و تجزیه‌طلبانه خواند و بر حمایت قاطع خود از تمامیت ارضی سومالی تأکید کرد. آنکارا که بزرگ‌ترین پایگاه نظامی خارجی خود را در موگادیشو دارد، این حرکت تل‌آویو را تهدید مستقیم علیه منافع خود می‌داند.

ارزیابی احتمال درگیری و سناریوهای آتی

ارزیابی غالب این است که احتمال درگیری نظامی مستقیم بین مصر و رژیم صهیونیستی کم است، اما خطر درگیری نیابتی در خاک سومالی زیاد ارزیابی می‌شود. مصر با تقویت محور خود با سومالی و اریتره در تلاش برای محدود کردن اقدامات اسرائیل در شاخ آفریقا است. رئیس‌جمهور سومالی نیز هشدار داده که با هرگونه تلاش برای ایجاد پایگاه نظامی اسرائیل در سومالی‌لند مقابله خواهد کرد.

تنش‌ها ممکن است به دریا نیز کشیده شود. مصر اعلام کرده مسئولیت امنیت ناوبری در دریای سرخ صرفاً بر عهده کشورهای هم‌مرز با آن است. از سوی دیگر، انصارالله یمن اعلام کرده هرگونه حضور رژیم صهیونیستی در سومالی‌لند را یک «هدف نظامی» در نظر خواهد گرفت. هدف مصر از این مشارکت فعال، مهار «محور اسرائیل-اتیوپی-سومالی‌لند» عنوان شده است.

منبع: mashreghnews.ir