خیانت هسته‌ای؛ چرا آمریکا برنامه بمب اتمی تایوان را با بتن‌ریزی دفن کرد؟

تلاش‌های مخفیانه تایوان برای دستیابی به سلاح هسته‌ای، که از دهه ۱۹۶۰ آغاز شده بود، در نهایت نه توسط دشمن که توسط متحد اصلی این کشور، ایالات متحده آمریکا، با اقداماتی شدید و نمادین مانند بتن‌ریزی بر روی تجهیزات کلیدی، متوقف شد. این گزارش به ریشه‌های تاریخی، پیشرفت‌های فنی و نقطه پایان دراماتیک این برنامه می‌پردازد.

ریشه‌های جاه‌طلبی اتمی

ریشه تلاش تایوان برای دستیابی به سلاح هسته‌ای به آزمایش اتمی چین در اکتبر ۱۹۶۴ بازمی‌گردد. چیانگ کای‌شک، رهبر وقت تایوان، در پاسخ در سال ۱۹۶۸ دستور تأسیس «موسسه تحقیقات انرژی هسته‌ای» (INER) را صادر کرد. هسته مرکزی این برنامه، یک راکتور تحقیقاتی آب سنگین ۴۰ مگاواتی ساخت کانادا به نام TRR بود که برای تولید پلوتونیوم مناسب تسلیحات طراحی شده بود.

فشارهای بین‌المللی و تلاش‌های مخفیانه

با عادی‌سازی روابط آمریکا و چین در دهه ۱۹۷۰ و خروج تایوان از سازمان ملل، تلاش‌های این کشور برای دستیابی به سلاح نهایی شدت گرفت. آمریکا پس از کشف ناهنجاری‌ها در گزارش‌های سوخت، در سال ۱۹۷۶ با تهدید به قطع سوخت هسته‌ای، تایوان را وادار به توقف موقت برنامه بازفرآوری کرد. با این حال، تایوان پس از قطع روابط رسمی آمریکا در سال ۱۹۷۹، استراتژی دستیابی به «قابلیت نهفته» هسته‌ای را در پیش گرفت تا در صورت نیاز بتواند در زمان کوتاهی بمب را مونتاژ کند.

خیانت و نقطه پایان

نقطه عطف نابودی برنامه، نفوذ اطلاعاتی آمریکا بود. کلنل «چانگ هسین-یی»، معاون ارشد موسسه INER، سال‌ها جاسوس سیا بود. او در دسامبر ۱۹۸۷ با هزاران سند محرمانه به آمریکا فرار کرد و جزئیات کامل برنامه را فاش نمود. در ژانویه ۱۹۸۸، آمریکا با ارائه مدارک، اولتیماتوم نهایی به تایوان داد. تیم‌های فنی آمریکایی با بتن‌ریزی روی تجهیزات و بریدن لوله‌های حساس در تأسیسات INER، عملاً قلب برنامه هسته‌ای را از کار انداختند.

انگیزه آمریکا و پیامدها

از دید واشنگتن، دستیابی تایوان به سلاح هسته‌ای خط قرمز قطعی چین محسوب می‌شد و می‌توانست به جنگی تمام‌عیار و درگیری مستقیم آمریکا منجر شود. آمریکا ترجیح داد تایوان را خلع سلاح کند تا وابستگی امنیتی آن به واشنگتن حفظ شود. اگرچه برنامه تسلیحاتی به طور رسمی پایان یافت، اما تایوان امروز دارای دانش و زیرساخت‌هایی است که آن را در زمره کشورهای دارای «قابلیت نهفته» هسته‌ای قرار می‌دهد.

منبع: asriran.com