خودکشی در ایران؛ کدام مناطق بیشتر درگیرند و طرح ویژه بهزیستی چیست؟

معاون سلامت اجتماعی سازمان بهزیستی کشور از اجرای طرح ویژه حمایت از افرادی که اقدام به خودکشی کرده‌اند خبر داد. این طرح به صورت پایلوت در استان‌های تهران، کرمانشاه و ایلام به دلیل آمار بالاتر اقدام به خودکشی در این مناطق در حال اجراست. هدف از این طرح، پیگیری نظام‌مند وضعیت افراد پس از ترخیص از مراکز درمانی و جلوگیری از اقدام مجدد است.

آمار خودکشی و مناطق درگیر

سیدحسن موسوی چلک، معاون سلامت اجتماعی سازمان بهزیستی گفت: «مطالعات نشان می‌دهد که شمال غرب کشور در این زمینه بیشتر درگیر است.» وی افزود وضعیت ایران از نظر نرخ خودکشی بالاتر از میانگین نرم جهانی نیست. بر اساس اعلام سردار منتظرالمهدی، معاون فرهنگی و اجتماعی فراجا در سال گذشته، سالانه بیش از ۴۰۰۰ نفر در کشور بر اثر خودکشی جان می‌بازند و ۱۰ تا ۲۰ برابر این تعداد نیز دچار آسیب شدید می‌شوند. موسوی چلک نیز بر اساس متون علمی تأکید کرد به ازای هر یک فوت ناشی از خودکشی حدود ۲۰ اقدام به خودکشی وجود دارد.

جزئیات طرح ویژه بهزیستی

این طرح با هدف پیگیری پس از ترخیص افراد اقدام‌کننده به خودکشی طراحی شده است. حسینی، رئیس سازمان بهزیستی کشور پیش‌تر اعلام کرده بود: «طرح ویژه خودکشی به‌عنوان پایلوت در تهران و همچنین در کرمانشاه و ایلام اجرا شده است.» موسوی چلک در توضیح ضرورت این طرح گفت خطر اقدام مجدد در افرادی که سابقه خودکشی دارند به مراتب بیشتر است و این افراد پس از ترخیص نیازمند حمایت‌های روانی و اجتماعی بیشتری هستند. ارزیابی اثربخشی این طرح پایلوت، مقدمه‌ای برای نهادینه شدن آن در برنامه‌های همیشگی است.

الگوی جمعیتی و عوامل مؤثر

معاون سلامت اجتماعی بهزیستی به الگوی جنسیتی و سنی خودکشی اشاره کرد و گفت: «معمولاً اقدام به خودکشی در سنین نوجوانی و جوانی بیشتر دیده می‌شود. در این میان زنان بیشتر اقدام می‌کنند اما میزان فوت در آن‌ها کمتر است، درحالی‌که مردان کمتر اقدام می‌کنند اما احتمال فوت در آن‌ها بیشتر است.» وی عوامل مؤثر بر خودکشی را چندبعدی دانست و شکست‌های عاطفی یا اقتصادی، مشکلات خانوادگی، اختلالات روانی به ویژه افسردگی، فقدان مهارت‌های زندگی و ارتباطی و دسترسی ناکافی به منابع حمایتی را از مهم‌ترین دلایل برشمرد.

خدمات حمایتی موجود

در ایران دو خط تلفن برای ارائه خدمات مشاوره‌ای رایگان به افراد دارای افکار خودکشی فعال است: شماره ۱۴۸۰ و اورژانس اجتماعی با شماره ۱۲۳. این خدمات توسط نیروهای آموزش‌دیده و متخصص ارائه می‌شود. موسوی چلک در پاسخ به تأثیر بحران‌های اجتماعی مانند «حوادث دی ماه» بر نرخ خودکشی گفت: «تاثیر فوری خیر، آثار روانی بحران‌ها معمولاً با تأخیر بروز می‌کند.» وی در پایان بر لزوم افزایش سرمایه اجتماعی و حضور حمایتی دولت و حاکمیت در کنار مردم برای کاهش آسیب‌های روانی تأکید کرد.

منبع: فرارو