جنگ اوکراین؛ چرا پایان یک درگیری «کوتاه» چهار ساله شد؟

مروری بر چهار سال جنگ

چهار سال از آغاز جنگی می‌گذرد که بسیاری تصور می‌کردند تنها چند هفته طول بکشد. تحلیلگران بین‌المللی از «عملیات برق‌آسا» سخن می‌گفتند، اما اکنون این درگیری به یکی از طولانی‌ترین و پرهزینه‌ترین مناقشات اروپا پس از جنگ جهانی دوم تبدیل شده است. جنگی که نه تنها مرزهای اوکراین، بلکه ساختار امنیتی اروپا و روابط بین‌المللی را دگرگون کرده است.

وضعیت میدانی و کنترل سرزمینی

پس از چهار سال نبرد، وضعیت میدانی نشان از یک جنگ فرسایشی کلاسیک دارد. روسیه اکنون حدود ۱۸ تا ۲۰ درصد از خاک اوکراین را در اشغال خود دارد. این مناطق شامل کریمه (از سال ۲۰۱۴)، بخش‌های وسیعی از دونتسک و لوهانسک، بخش‌هایی از استان زاپوریژیا و نوار بزرگی از استان خرسون می‌شود. این کنترل سرزمینی، ارتباط زمینی روسیه با کریمه را تضمین می‌کند و از اهمیت راهبردی بالایی برخوردار است. خطوط نبرد در ماه‌های اخیر در بسیاری از جبهه‌ها تقریباً ثابت مانده، اما تلفات انسانی و هزینه‌های اقتصادی و سیاسی کماکان رو به افزایش است.

موازنه قوا و استراتژی طرفین

روسیه با اتکا به ظرفیت نظامی-صنعتی و جمعیتی خود، تولید تسلیحات را افزایش داده و فشار مستمری بر جبهه‌ها وارد می‌آورد. در مقابل، اوکراین با کمبود نیرو، محدودیت منابع و وابستگی شدید به کمک‌های غربی مواجه است. در سطح سیاسی، کی‌یف بر بازپس‌گیری کامل سرزمین‌های اشغالی تأکید دارد، در حالی که مسکو هیچ نشانه‌ای از عقب‌نشینی نشان نمی‌دهد و جنگ را بخشی از نبرد بزرگ‌تر با غرب می‌داند.

انسجام و اختلاف در حمایت غرب

حمایت غرب، به ویژه اروپا، از اوکراین دیگر مانند سال‌های نخست یکپارچه و بدون تردید نیست. فشارهای اقتصادی، بحران انرژی و اختلافات داخلی، برخی دولت‌های اروپایی را نسبت به ادامه کمک‌های گسترده محتاط کرده است. با این حال، کشورهایی مانند آلمان، فرانسه، لهستان و بریتانیا همچنان ستون اصلی حمایت نظامی و مالی هستند. در مقابل، برخی اعضای دیگر اتحادیه اروپا مانند مجارستان و اسلواکی تردیدهایی دارند. در آمریکا نیز موضع دونالد ترامپ مبنی بر فشار بر اروپا و ضرورت گفت‌وگو با روسیه، بیش از آنکه راه‌حلی فوری ارائه دهد، بر فضای عدم قطعیت افزوده است.

بن‌بست نظامی و چشم‌انداز صلح

در میدان نبرد، هیچ یک از طرفین در مقطع کنونی توانایی دستیابی به پیروزی قاطع را ندارد. روسیه در یک سال گذشته پیشروی‌های محدود اما مستمری داشته، در حالی که اوکراین عمدتاً در موضع دفاعی قرار گرفته است. هر دو طرف به دنبال فرسودن طرف مقابل هستند. ولودیمیر زلنسکی، رئیس‌جمهور اوکراین، شرط امضای توافق صلح «با عزت» را دریافت تضمین امنیتی الزام‌آور حداقل ۲۰ ساله از آمریکا و تعیین تاریخ مشخص برای عضویت در اتحادیه اروپا اعلام کرده است. با این حال، رهبران اروپایی نسبت به دستیابی به توافق صلح در کوتاه‌مدت خوش‌بین نیستند و معتقدند ولادیمیر پوتین تحت فشار کافی قرار نگرفته است.

منبع: Sharghdaily