آیا «مخاطرات خانوادگی» اصلی‌ترین عامل آسیب‌های اجتماعی دانش‌آموزان است؟

مروری بر یافته‌های کلیدی

صادق حسین‌زاده ملکی، معاون پرورشی و فرهنگی وزیر آموزش و پرورش، در برنامه «پرسشگر» به تشریح مهم‌ترین یافته‌های پایش آسیب‌های اجتماعی در میان دانش‌آموزان پرداخت. وی تاکید کرد بر اساس پژوهش‌های انجام‌شده، «مخاطرات خانوادگی» با فاصله‌ای محسوس، اصلی‌ترین عاملی است که عموم افراد دچار آسیب‌های اجتماعی در آن اشتراک دارند. به گفته او، این مخاطرات بیشترین ضربه روحی و شخصیتی را به دانش‌آموزان وارد می‌کند.

نقش تشدیدکننده فضای مجازی

حسین‌زاده ملکی به نقش فضای مجازی به عنوان عاملی که مخاطرات خانوادگی را «شدیدتر و سریع‌تر» کرده است، اشاره کرد. وی هشدار داد دانش‌آموزی که در آستانه آسیب قرار دارد، به سادگی و از طریق فضای مجازی در معرض بدترین و خطرناک‌ترین پیشنهادها قرار می‌گیرد. او با اشاره به قوانین سخت‌گیرانه در بسیاری از کشورهای پیشرفته، تاکید کرد که این ملاحظات در کشور ما کمتر است و دانش‌آموزان روش‌های وارد کردن آسیب به خود یا خانواده را از طریق کانال‌های مجازی می‌آموزند.

آمار غربالگری و مداخله

معاون پرورشی آموزش و پرورش به آمار غربالگری و مداخلات انجام‌شده اشاره کرد. در سال تحصیلی گذشته حدود **۸ میلیون دانش‌آموز** از نظر آسیب‌های روان‌شناختی غربالگری شدند. از این تعداد، **۳۷۷ هزار دانش‌آموز** درون مدرسه مورد مداخله و رسیدگی فوری قرار گرفتند. **۱۰۷ هزار نفر** به مراکز تخصصی مشاوره ارجاع داده شدند و **۲۶ هزار نفر** نیز به دستگاه‌های حمایتی مانند بهزیستی و کمیته امداد معرفی شدند. در سال تحصیلی جدید، این غربالگری به حدود **۱۴ میلیون دانش‌آموز** گسترش یافته و پوشش آن به بیش از ۹۰ درصد رسیده است.

کمبود نیروی متخصص در مدارس

یکی از چالش‌های اصلی مطرح‌شده، کمبود نیروی متخصص در مدارس است. حسین‌زاده ملکی اعلام کرد در حال حاضر حدود **۱۸ هزار مشاور** در کشور فعال هستند اما دست‌کم **کمبود ۳۰ هزار مشاور** وجود دارد. در حوزه مربیان پرورشی نیز بسیاری از مدارس فاقد مربی متخصص و آموزش‌دیده هستند. اگرچه نسبت دانش‌آموز به مربی پرورشی از ۱ به ۵۰۰ به حدود ۱ به ۲۹۵ بهبود یافته، اما هدف نهایی طبق قانون هفتم توسعه، رسیدن به نسبت **۱ مربی به ازای هر ۱۵۰ دانش‌آموز** است.

مدرسه به عنوان محیط امن و پیش‌گیرانه

معاون پرورشی آموزش و پرورش با تاکید بر نقش مدرسه و خانواده به عنوان نهادهای امن سیستمی، گفت پژوهش‌ها نشان می‌دهد دانش‌آموزانی که حضور پررنگ‌تری در مدرسه دارند، در مقایسه با دانش‌آموزانی که از مدرسه فاصله گرفته‌اند، از مصونیت بیشتری در برابر مخاطرات اجتماعی برخوردارند. وی تصریح کرد فضای مدرسه، با همه کاستی‌ها، همچنان یک فضای امن است. طرح «نظام مراقبت اجتماعی دانش‌آموزان (نماد)» با مشارکت دستگاه‌های مختلف، سازوکار اصلی کشف و رسیدگی به آسیب‌ها است.

چالش‌های برنامه‌ریزی و زمان‌بندی

حسین‌زاده ملکی به چالش‌های ساختاری نیز اشاره کرد. به گفته او، تعطیلی‌های متعدد آموزشی (مانند تعطیلی پنجشنبه‌ها، آلودگی هوا و…) باعث کاهش ساعات درسی شده و فشار روی معلمان برای پوشش دروس افزایش یافته است. در این شرایط، اولین قربانی، **فعالیت‌های پرورشی** است و فرصتی برای تمرین مهارت‌های زندگی به دانش‌آموزان داده نمی‌شود. وی از اجرای طرح «نقشینه» برای افزایش مشارکت اجتماعی دانش‌آموزان خبر داد که در مرحله اول با اعلام آمادگی حدود **۴ میلیون دانش‌آموز** همراه بود.

منبع: Isna