آیا سگ‌های ولگرد آخرین بازماندگان یوزپلنگ آسیایی را منقرض می‌کنند؟

تهدید بیولوژیک جدیدی از مرزهای شهری عبور کرده و به قلب امن‌ترین پناهگاه‌های حیات‌وحش ایران، از جمله زیستگاه یوزپلنگ آسیایی، رسیده است. ویروس «دیستمپر»، که یک بیماری کشنده تنفسی و عصبی است، از طریق سگ‌های بلاصاحب در حال انتقال به گربه‌سانان نادر کشور است. این در حالی است که جمعیت سگ‌های ولگرد به شکل نگران‌کننده‌ای در حال افزایش است.

هشدار درباره یک تهدید مرگبار ویروسی

عرصه بر ۱۷ قلاده یوزپلنگ آسیایی باقی‌مانده روزبه‌روز تنگ‌تر می‌شود. اکنون علاوه بر تهدیدات سنتی مانند تصادفات جاده‌ای، یک خطر بیولوژیک جدید به نام ویروس «دیستمپر» (Canine Distemper) به یکی از چالش‌های اصلی تبدیل شده است. این ویروس که پس از هاری دومین بیماری کشنده ویروسی محسوب می‌شود، می‌تواند از طریق تماس مستقیم، به‌ویژه از سگ‌ها، به گربه‌سانان، کفتارها و دیگر حیوانات وحشی منتقل شود و آسیب‌های جبران‌ناپذیری وارد کند.

آمار هشداردهنده و ابعاد بحران

مجید دریکوند، فعال محیط‌زیست، در گفت‌وگو با «فرهیختگان» به ابعاد این بحران پرداخت. وی با اشاره به اظهارات ایمان معماریان، دامپزشک حیات‌وحش، گفت: «ویروس «دیستمپر» در زیستگاه‌های اصلی یوزپلنگ مشاهده شده و حدود ۷۰ درصد بیماری‌های گزارش‌شده در مناطق یوزپلنگ‌ها، منشأ مرتبط با سگ‌های بلاصاحب دارد». دریکوند به آمار جمعیت سگ‌ها اشاره کرد و افزود: «اگرچه رئیس سازمان دامپزشکی کشور از وجود حدود ۱۰ میلیون سگ خبر داده، اما به عنوان کارشناس معتقدم این عدد ممکن است به حدود ۲۰ میلیون یا بیشتر برسد». بخش قابل‌توجهی از این سگ‌ها در طبیعت و مناطق حفاظت‌شده پرسه می‌زنند.

تأثیر مخرب بر کل اکوسیستم

حضور سگ‌های بلاصاحب تنها به انتقال بیماری محدود نمی‌شود. این حیوانات با تنگ کردن «آشیان بوم‌شناختی» گونه‌های حیات‌وحش، رقابت بر سر منابع را افزایش می‌دهند. گونه‌هایی مانند آهو، قوچ و میش، کل و بز، پلنگ و سایر گربه‌سانان کوچک‌جثه، همگی تحت تأثیر منفی این حضور قرار گرفته‌اند.

مدیریت پراکنده و نقش غذارسانی احساسی

مدیریت حیوانات بلاصاحب بر عهده حدود ۱۴ نهاد مختلف از جمله شهرداری‌ها، سازمان دامپزشکی، وزارت بهداشت و نیروی انتظامی است. این پراکندگی مسئولیت، مدیریت یکپارچه را با مشکل مواجه کرده است. از سوی دیگر، پدیده غذارسانی بی‌ضابطه و احساسی در شبکه‌های اجتماعی، که گاه با منافع اقتصادی نیز گره خورده، به افزایش بی‌رویه جمعیت سگ‌ها و گربه‌ها دامن زده است.

راه‌حل: آگاهی‌بخشی و همکاری فرادستگاهی

دریکوند راه برون‌رفت از این بحران را در آگاهی‌بخشی تدریجی و اقناع افکار عمومی دانست. وی تأکید کرد: «تا زمانی که بخشی از جامعه نسبت به پیامدهای غذارسانی بی‌ضابطه آگاه نشود، این روند ادامه خواهد داشت». او همچنین خاطرنشان کرد که مدیریت این پدیده از توان یک دستگاه به تنهایی خارج است و نیازمند همکاری جدی تمام نهادهای مسئول و همراهی مردم است.

منبع: Mashreghnews