آیا ترامپ قمار جنگ منطقه‌ای را برای اسرائیل می‌پذیرد؟

سفر بنیامین نتانیاهو به واشنگتن و دیدار با دونالد ترامپ، بلافاصله پس از پایان دور نخست مذاکرات ایران و آمریکا در عمان، نشان‌دهنده تلاش برای تاثیرگذاری بر معادله منطقه‌ای است. این دیدار در شرایطی رخ داد که سه بازیگر اصلی یعنی تهران، واشنگتن و تل‌آویو در حال بازتعریف موقعیت خود با ترکیبی از دیپلماسی و قدرت سخت هستند. وضعیت منطقه در حالت «تعلیق راهبردی» توصیف شده است.

دوگانگی استراتژی آمریکا

ترامپ در این دیدار هم بر تداوم مذاکرات و ترجیح توافق تاکید کرد و هم با بازنشر گزارش‌هایی درباره آماده‌سازی ناوگروه هواپیمابر و اظهارات مقاماتش درباره حرکت توانمندی‌های نظامی به سمت ایران، پیام فشار را تقویت نمود. این رویکرد دوگانه نشان می‌دهد واشنگتن هنوز تصمیم نهایی نگرفته و همزمان دو مسیر توافق و افزایش تنش را می‌آزماید.

اهداف و نگرانی‌های اسرائیل

نتانیاهو در این ملاقات کوشید سقف مطالبات را بالا ببرد. تاکید او بر ضرورت گنجاندن موضوع موشک‌های بالستیک و نیروهای منطقه‌ای ایران در هر توافق احتمالی، چارچوب مذاکرات را از حوزه صرفاً هسته‌ای فراتر می‌برد و احتمال دستیابی به توافق را کاهش می‌دهد. اسرائیل از یک توافق محدود هسته‌ای که می‌تواند به تثبیت سایر مؤلفه‌های قدرت ایران منجر شود، نگران است.

استراتژی بازدارندگی ایران

در این مثلث، ایران صرفاً در موقعیت واکنشی قرار ندارد. تهران در عین باز گذاشتن مسیر دیپلماسی، سطح آمادگی‌های دفاعی خود را تقویت کرده است. پیام ایران روشن بوده که مذاکره به معنای کاهش بازدارندگی نیست و هرگونه اقدام محدود نظامی با پاسخ گستاده مواجه خواهد شد. این پاسخ محدود به یک جغرافیا نخواهد بود و اسرائیل نیز از تبعات آن در امان نخواهد ماند.

تبدیل معادله به ریسک گسترده

این رویکرد ایران، معادله تقابل را از «ضربه محدود» به «ریسک گسترش‌یابنده» تبدیل می‌کند. راهبرد اعلامی ایران بر این اصل استوار است که در صورت تحمیل جنگ، نه منفعل خواهد بود و نه صرفاً در موقعیت دفاعی، بلکه تلاش خواهد کرد ابتکار عمل را در سطوح مختلف در دست گیرد. این موضوع هزینه تصمیم‌گیری برای اقدام نظامی را به‌طور محسوسی افزایش می‌دهد.

افزایش عدم قطعیت برای ترامپ

این مؤلفه، عدم قطعیت در محاسبات ترامپ را افزایش داده است. رئیس‌جمهور آمریکا اکنون با سه متغیر همزمان مواجه است: فشار اسرائیل برای سخت‌تر کردن چارچوب توافق، ضرورت نمایش قدرت برای حفظ اهرم چانه‌زنی، و ریسک بالای ورود به درگیری‌ای با دامنه و زمان پایان غیرقابل پیش‌بینی. هرچه ایران بر آمادگی دفاعی خود تأکید کند، وزن گزینه نظامی در محاسبات کاخ سفید پرهزینه‌تر می‌شود.

بازی پیچیده افزایش اهرم‌ها

فضای کنونی را نمی‌توان به‌صورت ساده «حرکت قطعی به‌سوی توافق» یا «لغزش به‌سوی جنگ» توصیف کرد. آنچه در حال شکل‌گیری است، یک بازی پیچیده افزایش اهرم‌هاست. آمریکا با ترکیب تهدید و مذاکره در پی امتیاز بیشتر است؛ اسرائیل تلاش می‌کند دامنه مطالبات را گسترش دهد و ایران با همزمانی دیپلماسی فعال و بازدارندگی آشکار، در حال بالا بردن هزینه هرگونه تصمیم شتاب‌زده برای تقابل است.

منبع: برترین‌ها