کشف شگفت‌انگیز: تشییع جنازه‌های گچی نوزادان رومی که تاریخ را به چالش می‌کشد

راز چندصدساله تدفین‌های گچی رومی

برای مدت‌ها، آیین مرموز تدفین با گچ مایع، باستان‌شناسان را سردرگم کرده بود. در این روش، متوفی در یک تابوت سنگی یا سربی قرار می‌گرفت و سپس گچ مایع روی بدن ریخته می‌شد. این ماده، شبیه به گچ‌بتونه، روی بدن سفت می‌شد و رد لباس‌های اشرافی را حفظ می‌کرد. تا پیش از این، تصور بر این بود که این آیین مختص بزرگسالان نخبه است.

اما پژوهش‌های جدید پروژه «دیدن مردگان» – همکاری دانشگاه یورک و بنیاد موزه‌های یورک – پرده از رازی دیگر برداشته است. این تحقیقات نشان می‌دهد که این شیوه تدفین تنها محدود به بزرگسالان نبوده و برای کودکان، حتی نوزادان یک ماهه نیز به کار می‌رفته است. این کشف، درک پیشین از سوگواری و منزلت اجتماعی کودکان در امپراتوری روم را دگرگون می‌کند.

چالش با متون تاریخی: سوگواری ممنوع؟

یافته‌های جدید در تضاد مستقیم با منابع حقوقی به جا مانده از دوران روم است. این متون تاریخی نوشته‌اند که برای نوزادان زیر دوازده ماه، اصلاً نباید سوگواری کرد. مورین کارول، باستان‌شناس متخصص دوران روم در دانشگاه یورک، توضیح می‌دهد که نرخ مرگ و میر نوزادان در آن دوران حدود سی درصد بود و مرگ کودکان پدیده‌ای رایج تلقی می‌شد.

با این حال، کارول تاکید می‌کند که این محدودیت‌های ثبت شده در تاریخ، تنها به سوگواری عمومی مربوط می‌شده است. او می‌نویسد: «این مقررات هیچ ارتباطی با احساساتی مانند اندوه یا حس فقدانی که خانواده بازمانده در خلوت بیان می‌کردند، نداشت.» به عبارت دیگر، جامعه رومی میان نمایش عمومی غم و احساس خصوصی اعضای خانواده تمایز قائل بود.

نوزادان اشرافی در پوششی از گچ و طلا

در میان بیش از هفتاد مورد تدفین گچی که مورین کارول مطالعه کرده، حداقل هفت مورد متعلق به کودکان است که سه تن از آن‌ها نوزادانی زیر چهار ماه بوده‌اند. این عمل معمولاً برای طبقه نخبه رومی در یورک محفوظ بود. یکی از قابل توجه‌ترین این تدفین‌ها مربوط به نوزادی است که در سال ۱۸۹۲ و در جریان ساخت راه‌آهن یورک کشف شد.

این نوزاد یک یا دو ماهه، پیش از قرارگیری در یک تابوت سربی و پوشانده شدن با گچ مایع، در ردایی از پشم رنگ‌شده با رنگ ارغوانی تزئین شده با نخ‌های طلا و منگوله‌ها پیچیده شده بود. اگرچه امروزه هیچ بقایای استخوانی از این نوزاد باقی نمانده، اما اثرات آن ردای درخشان ارغوانی و طلایی هنوز قابل مشاهده است. سارا هیچنز، متخصص منسوجات باستانی، این را تنها تدفین گچی کشف شده با پارچه رنگی می‌داند.

رمزگشایی از بقایای باستانی

تیم شیمیدانان حاضر در این پروژه در حال تحلیل پوشش گچی سفت شده هستند تا اطلاعات بیشتری از آیین‌های تدفین رومی-بریتانیایی به دست آورند. مورین کارول می‌گوید: «ما در حال آزمایش پوشش گچی برای یافتن شواهدی از مواد معطر، مانند کندر یا مصطکی هستیم.» آن‌ها همچنین قصد دارند رنگ ارغوانی را آزمایش کنند تا منشا آن را مشخص نمایند.

این بررسی مشخص خواهد کرد که آیا رنگ از نوعی حلزون به نام مورکس استخراج شده یا خیر. رومیان باستان از این حلزون، رنگ طبیعی قرمز-ارغوانی به دست می‌آوردند. تحلیل نخ‌های طلایی نیز در برنامه تحقیقاتی تیم قرار دارد. این پژوهش‌های دقیق علمی می‌توانند پنجره‌ای تازه به سوی باورها و آیین‌های این جامعه باستانی بگشایند.

کودکان در کنار خانواده و هدایا

سایر تدفین‌های گچی کشف شده در یورک داستان‌های دیگری را روایت می‌کنند. یک کودک حدود چهار ماهه در آغوش دو بزرگسال و بین پاهای آن‌ها پیچیده شده بود. اگرچه مشخص نیست که آیا این سه نفر یک خانواده را تشکیل می‌دادند یا خیر، اما کارول می‌نویسد: «واضح است که آن‌ها در زندگی و مرگ ارتباط نزدیکی با هم داشتند.»

مورد دیگر، دختری است که در زمان مرگ بین هفت تا نه سال سن داشت. او با مجموعه‌ای از جواهرات طلا، نقره، مس، جت، شیشه و مرجان به خاک سپرده شد. نزدیک پاهای او دو جفت چکمه و یک جفت صندل کشف شد. استخوان‌های چیزی که احتمالاً یک جوجه خانگی بود نیز در تابوت او یافت شد. اسکن سه‌بعدی از بدن او که زیر یک کفن یا ملحفه قابل مشاهده است، نحیف و لاغر بودن او را نشان می‌دهد که شاید حاکی از یک بیماری طولانی قبل از مرگش باشد.

بازنویسی تاریخ اجتماعی روم

این تدفین‌های پرزرق و برق نوزادان و کودکان که در یورک کشف شده‌اند، نشان می‌دهند که متون حقوقی رومی، که عمدتاً توسط مردان مسن نوشته می‌شدند، بازتاب کامل واقعیت زندگی و مرگ در روم بریتانیا نبوده‌اند. مورین کارول با قاطعیت می‌گوید: «همه این شواهد به وضوح نشان می‌دهد که کودکان در این سنین کم، ارزشمند بودند و مورد مراقبت قرار می‌گرفتند. این درست برخلاف تصور دیرینه‌ای است که می‌گوید رومیان به مرگ نوزادان خود به دلیل نرخ بالای مرگ و میر، اهمیتی نمی‌دادند. این حرف کاملاً بی‌معناست!»

این اکتشافات نه تنها یک آیین تدفین، بلکه عمق احساسات خانوادگی و ساختارهای اجتماعی پیچیده‌ای را آشکار می‌سازد که تاریخ مکتوب، گاه از ثبت آن بازمانده است. مراسم خصوصی، هدایای ارزشمند و تدفین در کنار خانواده، همگی گواهی بر عزت، ارزشمندی و سوگواری برای کوچکترین اعضای جامعه رومی بریتانیا هستند.

منبع: Futurecdn