ریزش بازار سرمایه؛ نتیجه رشد بی‌وقفه، تصمیمات نادرست و ریسک سیاسی؟

بازار سرمایه ایران پس از یک دوره رشد سریع و تقریباً بدون وقفه، با ریزش مواجه شده است. تحلیل‌ها نشان می‌دهد این وضعیت حاصل ترکیب چند عامل داخلی و خارجی است. رشد تند شاخص که فرصت اصلاح و تنفس را از بازار گرفت، تصمیمات سیاستی که مکانیسم‌های کنترل نوسان را ضعیف کرد و نهایتاً ریسک‌های سیاسی منطقه‌ای، سه رکن اصلی شکل‌دهنده شرایط کنونی هستند.

تحلیل علل ریزش

مطابق نمودار شاخص کل، بازار در بازه‌ای کوتاه رشدی سریع و بدون مکث را تجربه کرد. این حرکت بیش از آنکه ناشی از بهبود بنیادهای اقتصادی باشد، حاصل انتظارات تورمی، کاهش اعتماد به پول ملی و نبود گزینه‌های جایگزین برای حفظ ارزش دارایی‌ها بود. بخش قابل توجهی از نقدینگی واردشده با انگیزه فرار از کاهش ارزش پول و ذاتاً ناپایدار بود.

نقش تصمیمات سیاستی

یکی از تصمیمات مؤثر، تغییر سازوکاری بود که به‌طور سنتی مانع نوسان‌های غیرواقعی قیمت‌ها می‌شد. حذف یا تضعیف این محدودیت باعث شد قیمت‌ها با حجم اندک معاملات، جهش‌های بزرگ داشته باشند. این رشد بر پایه‌ای سست بنا شد و فرصت «تنفس» و تثبیت قیمت‌ها در سطوح جدید را از بازار گرفت.

عامل تشدیدکننده بیرونی

اگرچه فضای سیاسی منطقه و تحولات فرامنطقه‌ای همواره بر بازار سرمایه ایران اثرگذار بوده و می‌تواند جرقه شروع افت باشد، اما نسبت دادن تمام مشکلات به این عامل، تحلیلی ناقص است. زمینه این ریزش از قبل و در درون بازار شکل گرفته بود. اگر بازار اصلاح تدریجی و کنترل‌شده‌ای را تجربه می‌کرد، شوک‌های بیرونی اثر عمیق کنونی را نداشتند.

نتیجه‌گیری اجتناب‌ناپذیر

ریزش دوره‌ای کنونی حاصل همزمانی سه عامل رشد سریع و بی‌وقفه، تصمیمات نادرست سیاستی و ریسک‌های سیاسی است. تمرکز صرف بر عامل بیرونی و نادیده گرفتن دو عامل داخلی، گمراه‌کننده است. بازار سرمایه به سیاستگذاری سنجیده و پذیرش واقعیت‌های رفتاری خود نیاز دارد. اصلاح بخشی اجتناب‌ناپذیر از حیات بازار است و هرچه زودتر و شفاف‌تر انجام شود، هزینه آن کمتر خواهد بود.

منبع: sharghdaily.com