ربیعی: چرا جمهوریت مسدود شد و نقش مردم دیده نشد؟

علی ربیعی، روزنامه‌نگار، در یادداشتی در روزنامه اعتماد به تحلیل علل وقوع انقلاب اسلامی و همچنین نارسایی‌های چهار دهه گذشته پرداخته است. او با اشاره به مفاهیم کلیدی مانند «میهن»، «ملت»، «استقلال» و «آزادی»، هشدار می‌دهد که مسدود شدن جمهوریت می‌تواند بزرگ‌ترین دستاورد انقلاب را کم‌ارزش کند.

تحلیل ریشه‌های انقلاب و یک هشدار

ربیعی در این یادداشت تاکید کرد که انقلاب اسلامی ایران صرفاً یک رخداد سیاسی نبود، بلکه پدیده‌ای اجتماعی و تاریخی بر بستری از خواست‌های انباشته‌شده یک جامعه شکل گرفت. به گفته او، جامعه ایرانِ آن روز، چنان به‌هم‌پیوسته و هم‌صدا بود که تردیدی در وجود یک خواست ملی برای تغییر رژیم باقی نمی‌گذاشت.

وی با این حال اذعان کرد که ما نتوانستیم علل انقلاب را برای نسل‌های جدید به خوبی تبیین کنیم و کمتر گفته‌ایم چرا انقلاب برای مردم آن روز، «ضرورت» بود نه «انتخاب».

مسدود شدن جمهوریت و محدودیت آزادی‌ها

این روزنامه‌نگار به واژه‌های «میهن» و «ملت» اشاره کرده و می‌گوید: «امروز واژه‌های «میهن» و «ملت» بسیار تکرار می‌شوند، اما پیش از انقلاب، حاکمیت وقت، ایران را بدون مردم می‌خواست. شاه، ایران را با خود تعریف می‌کرد؛ «میهن» مفهومی مستقل از او نداشت.»

ربیعی هشدار داد: «امروز هم عده‌ای کوشیدند «جمهوریت» را چنان مسدود سازند که نقش مردم دیده نشود و بزرگترین دستاورد انقلاب، «حضور مردم در پای صندوق‌های رای» را کم‌ارزش کنند.»

او بخشی از ارجاع غلط به گذشته را ناشی از نساختن نهادهای مناسب برای «جمهوریت» و «آزادی» متناسب با تغییرات نسلی دانست و افزود: «عده‌ای به بهانه‌های مختلف در این سال‌ها، با تفاسیری خودخواسته، آزادی‌هایی را محدود کردند.»

توازن طلایی استقلال و آزادی

ربیعی در بخش دیگری از این یادداشت با اشاره به اصل نهم قانون اساسی، بر توازن میان استقلال و آزادی تاکید کرد. او نوشت: «نخست برای کسانی که در ساختار حکمرانی هستند؛ به بهانه استقلال – هرچند درست – نباید مانع توسعه آزادی شوند. دوم برای جامعه؛ هر حرکت اعتراضی باید هوشمندانه باشد تا استقلال کشور، دستاویز سوءاستفاده نشود.»

وی تاکید کرد که انقلاب اسلامی، انقلابی برای «استقلال و آزادی» بود و راه برون‌رفت از نارسایی‌های کنونی را در «مراقبت ملی» و تامل فردی و جمعی دانست.

منبع: فرارو