خودکارآمدی اجتماعی؛ سپر روانی جوانان در برابر بیتفاوتی چیست؟
مروری کوتاه بر خبر
- کاهش احساس اثرگذاری فردی در جوانان، یک دغدغه تربیتی جدی است.
- خودکارآمدی اجتماعی، باور فرد به توانایی اثرگذاری و بخشی از راهحل بودن است.
- این باور در بستر تجربه موفقیتهای کوچک و واقعی رشد میکند.
- فضای رسانهای منفی و شبکههای اجتماعی میتوانند این احساس را تضعیف کنند.
- پرورش خودکارآمدی اجتماعی، جوانان را از تماشاگر به کنشگر تبدیل میکند.
- این مفهوم پایهای برای سلامت روان اجتماعی و جامعهای پویا است.
بسیاری از جوانان با وجود توانمندی، احساس میکنند نقش آنها در معادلات اجتماعی کمرنگ است. روانشناسان تاکید میکنند که این احساس بیش از آنکه ریشه در واقعیت داشته باشد، حاصل باورهایی است که در ذهن شکل گرفته است. مفهوم کلیدی برای مقابله با این احساس، «خودکارآمدی اجتماعی» معرفی میشود.
خودکارآمدی اجتماعی؛ از باور تا کنش
ریحانه صادقی، روانشناس و مشاور خانواده، خودکارآمدی اجتماعی را باور فرد به اینکه میتواند بخشی از راهحل باشد تعریف میکند. به گفته وی، این نگاه فرد را از حالت انتظار و گلایه خارج کرده و به او احساس سهم داشتن میدهد. در دنیای پر از اخبار منفی امروز، این باور نقش یک سپر روانی را ایفا میکند و اجازه نمیدهد پیامهای منفی، انگیزه و اراده فرد را خاموش کنند.
بستر رشد: تجربه موفقیتهای کوچک
صادقی تصریح میکند که خودکارآمدی اجتماعی در فضای تمرین رشد میکند، جایی که اشتباه کردن مجاز است. وقتی جوان احساس امنیت روانی کند، جرئت حضور فعال در او شکل میگیرد. وی تفاوت بین اثرگذاری نمایشی در شبکههای اجتماعی و اثرگذاری واقعی در روابط نزدیک و کنشهای روزمره را نکتهای مهم میداند.
تبدیل تماشاگر به کنشگر
سمیه طاهری، روانشناس دیگر، خودکارآمدی اجتماعی را یکی از پایههای سلامت روان اجتماعی میداند. به گفته وی، این باور یک ویژگی ذاتی نیست، بلکه در بستر تجربهها شکل میگیرد. وقتی به جوان فرصت مشارکت داده شود و نتیجه تلاشش را ببیند، این باور تقویت میشود. طاهری تاکید میکند که مشارکت در فعالیتهای گروهی یا کمکهای داوطلبانه، حتی به عنوان موفقیتهای کوچک، میتواند نقطه شروع باشد.
چالش فضای رسانهای و راهکار تربیتی
فضای رسانهای امروز با بزرگنمایی بحرانها و تمرکز بر ناکارآمدیها میتواند احساس ناتوانی را در جوانان تشدید کند. در مقابل، رویکرد مثبت در روانشناسی تربیتی، توجه را به ظرفیتهای قابل رشد معطوف میکند. در این نگاه، جوان فردی توانمند با قابلیت اثرگذاری تدریجی دیده میشود.
سرمایهای برای فرد و جامعه
باور به اثرگذاری اجتماعی، انگیزه را به رفتار تبدیل کرده و فرد را به سطح مشارکت و مسئولیت میرساند. پرورش این باور نه تنها به رشد فردی جوانان کمک میکند، بلکه به عنوان سرمایهای بلندمدت، زمینهساز جامعهای پویا، مسئولیتپذیر و امیدوار خواهد بود.
منبع: imna.ir
سلامت