جنبش ماگا و سیاست خارجی آمریکا؛ آیا خطر جنگ با ایران کاهش یافته است؟
- کاهش نسبی نگرانی از جنگ ایران و آمریکا پس از مذاکرات دیپلماتیک در عمان و ژنو
مروری بر تحولات اخیر
تلاشهای دیپلماتیک کشورهای منطقه و برگزاری دورهای مذاکره در عمان و ژنو، نگرانی از بروز جنگ بین ایران و آمریکا را به میزان قابل توجهی کاهش داده است. با این حال، خطر تشدید تنشها کماکان منطقه را تهدید میکند. برای درک فرجام احتمالی این شرایط، تحلیل روند شکلگیری افکار دونالد ترامپ و جنبش «ماگا» و همچنین نگاه این جریان به سیاست بینالملل ضروری به نظر میرسد.
ریشههای تاریخی تفکر حاکم بر جمهوریخواهان
پس از فروپاشی اتحاد شوروی در ابتدای دهه ۱۹۹۰، تغییر ماهیت نظام سیاسی کشورهای معارض با غرب در دستور کار سیاستمداران آمریکایی قرار گرفت. در این میان، جمهوریخواهان با ماهیت فکری-مذهبی و ایدئولوژیک خود، خواستار رویکردی تهاجمیتر و بیتوجه به قواعد بینالملل بودند. این راهبرد با ظهور نومحافظهکاران در اواخر دهه ۹۰ میلادی، به چارچوب فکری مسلط در حزب جمهوریخواه تبدیل شد. تقویت نگاههای افراطی همزمان با توسعه نفوذ گروههای مسیحی بنیادگرا بود که به دلیل اعتقادات خود، همپوشانی فکری گستردهای با صهیونیستها داشته و حمایت از اسرائیل را رسالتی دینی میدانند.
واکنش به شکستها و ظهور جنبش ماگا
سیاست خارجی تهاجمی آمریکا در دوران جورج بوش پسر و به ویژه حمله به عراق، نتایج فاجعهباری داشت که منجر به رویکردی منفی در افکار عمومی این کشور نسبت به مداخلات نظامی شد. با این حال، نخبگان محافظهکار حزب جمهوریخواه، دیدگاههای انزواگرایانه را غیرعملی میدانستند. ظهور دونالد ترامپ و پیروزی او در انتخابات داخلی حزب، جایگاه این جریانها را نشان داد. ترامپ این گروه را سازماندهی کرده و تحت عنوان جنبش «ماگا» به ستون فقرات طرفداران خود تبدیل کرد.
تحول در سیاست خارجی؛ از نومحافظهکاری تا عملیاتیسازی شعارهای ماگا
در دوره اول ریاستجمهوری ترامپ، به دلیل کمبود نیروهای نخبه در جنبش ماگا، همراهان او از بین نیروهای مذهبی و نومحافظهکار انتخاب شدند و سیاست خارجی در مسیر دیدگاههای شناختهشده حزب جمهوریخواه قرار گرفت. اما به نظر میرسد در دومین دوره، با تقویت جنبش ماگا و ارتقای چهرههایی مانند جیدی ونس و کریستی نوم، ترامپ بیش از گذشته توانسته سیاست خارجی را حول محور شعارهای این جنبش شکل دهد. بررسی سند استراتژی امنیت ملی آمریکا نشان میدهد که این سند نوعی «تعریف عملیاتی» برای ایدههای محوری جنبش ماگا ارائه میدهد. در این سند، برای اولین بار گسترش دموکراسی و توسعه حقوق بشر از اهداف سیاست خارجی آمریکا حذف شده و هدف استراتژیک، توسعه نفوذ در قاره آمریکا و جلوگیری از حضور رقبا در این منطقه ذکر شده است. این اولویتبندی از خاورمیانه نیز اولویتزدایی کرده و ایران را از یک تهدید فوری به یک تهدید قابل مدیریت تبدیل کرده است.
چشمانداز تنش ایران و آمریکا
با وجود تداوم لفاظیهای ترامپ، احتمال قابل تأملی برای تبدیل کشمکش فعلی ایران و آمریکا به یک بحران فراگیر وجود ندارد. موقعیت ژئوپلیتیک ایران در شمال تنگه هرمز و تمهیدات دفاعی اندیشیدهشده در دو دهه اخیر، میتواند هزینههای جنگ را برای آمریکا به شدت افزایش دهد.
منبع: Sharghdaily
اخبار سیاسی