جنبش دانشجویی ایران در پی حوادث دی‌ماه؛ وجدان بیدار جامعه یا تهدید امنیت؟

مروری بر فضای کنونی دانشگاه‌ها

نیمسال تحصیلی جدید در حالی آغاز شده که دانشگاه‌های کشور پس از وقایع دی‌ماه، روزهای غم‌انگیزی را پشت سر گذاشته‌اند. با بازگشت دانشجویان، نگاه‌ها به رفتار و واکنش جامعه دانشجویی در قبال تحولات اخیر معطوف شده است؛ جامعه‌ای که برخی از اعضای آن در سوگ از دست‌دادن همکلاسی‌ها یا بازداشت آنها به سر می‌برند. شکل‌گیری تجمعات و اظهارنظرهای گوناگون در محیط‌های علمی پس از آن رخدادها، نشانه‌ای از حیات دانشگاه دانسته شده است.

پرهیز از خشونت؛ شرط بقای اصالت دانشگاه

نماد عقلانیت و فرهیختگی، دانشجویان هستند و هرگونه خشونت در گفتار یا رفتار با شأن علمی و اخلاقی آنان در تضاد است. گزارش‌هایی از بروز خشونت فیزیکی، درگیری و استفاده از سلاح سرد در برخی تجمعات دانشجویی منتشر شده که با فرهنگ دانشگاهی بی‌تناسب است. مسئولیت نخست بر دوش دانشجویان و تشکل‌های آگاه است تا با مدیریت گردهمایی‌ها، هرگونه رفتار خشونت‌آمیز را محکوم کنند. از سوی دیگر، نیروهای امنیتی نیز نباید وارد فضای دانشگاه‌ها شوند و باید اجازه دهند دانشجویان خود نظم را برقرار کنند.

استقلال جنبش دانشجویی از نفوذ بیرونی

تاریخ نشان می‌دهد جنبش‌های دانشجویی هرگاه اصالت خود را حفظ کرده‌اند، منشأ تحولات مثبت بوده‌اند. حفظ این استقلال امروز بیش از هر زمان ضروری است؛ دانشگاه باید نه در خدمت دولت باشد و نه ابزار دست بیگانه. هر نوع وابستگی، جنبش را از مسیر آگاهی به سمت ابزارسازی سیاسی سوق می‌دهد. تاریخ دهه شصت یادآور سوءاستفاده گروه‌های مسلح و بیگانگان از شور جوانی دانشجویان برای اهداف خشونت‌بار است.

مسئولیت دولت و دانشگاه‌ها در تأمین فضای آزاد بیان

برای ماندن اعتراض و گفت‌وگو در مسیر درست، وجود بستر قانونی و امن ضروری است. وزارت علوم و روسای دانشگاه‌ها موظف‌اند به وعده‌های خود درباره ایجاد مکان‌های مشخص برای تجمعات و تریبون‌های آزاد عمل کنند. فقدان چنین فضاهایی یکی از علل اصلی بروز تنش و انحراف اعتراضات آرام به خشونت‌های خیابانی بود. به رسمیت شناختن حق بنیادین اظهار نظر، امکان گفت‌وگوی قانونمند و مسئولانه در محیطی امن را فراهم می‌آورد.

مدارای فکری و ضرورت شناخت تاریخی

دانشگاه محل هم‌نشینی اندیشه‌های گوناگون است و تفاوت دیدگاه‌ها، سرمایه فکری جامعه محسوب می‌شود. انتظار می‌رود جنبش دانشجویی گفت‌وگو، تحمل و گوش سپردن به صدای مخالف را نهادینه کند. از سوی دیگر، غفلت از آموزش تاریخ معاصر به نسل جوان، آسیب‌زاست. ارائه روایت درست، دقیق و جذاب از تاریخ ایران، از دوره پهلوی تا پس از انقلاب، یک ضرورت ملی است که نیازمند همکاری وزارتخانه‌ها، رسانه‌ها و هنرمندان می‌باشد.

منبع: Ettelaat