اسطوره آفرینش در ایران باستان؛ جهان چگونه به وجود آمد؟

اسطوره آفرینش در ایران باستان، روایتی متفاوت و کهن از چگونگی پدید آمدن جهان ارائه می‌دهد. این باورها که ریشه بسیاری از روایت‌های بعدی هستند، شکل زمین، آسمان و پدیده‌های طبیعی را با علتی اساطیری توضیح می‌دهند.

جهان در نگاه ایرانیان باستان

مطابق اساطیر ایران باستان، جهان ابتدا به شکل بشقابی گرد و مسطح با سطحی کاملاً صاف و بدون پستی و بلندی تصور می‌شد. آسمان نیز همچون سنگی سخت بر فراز آن قرار داشت. ورود اهریمن به این نظم، باعث شکافتن آسمان و ایجاد خلل در زمین شد که نتیجه آن، پدید آمدن کوه‌ها و دره‌ها بود.

کوه البرز؛ محور اساطیری

رشته‌کوه البرز در این اساطیر نقشی محوری دارد. طبق این روایات، ۸۰۰ سال طول کشید تا البرز از زمین سر برآورد. این فرآیند به چهار مرحله ۲۰۰ ساله تقسیم می‌شود: رسیدن به «ستاره پایه»، سپس «ماه پایه»، بعد «خورشید پایه» و در نهایت بالاترین طبقه آسمان. البرز نه تنها محل به بند کشیده شدن ضحاک توسط فریدون بود، بلکه ریشه تمام کوه‌های دیگر و نیز محل پل چینوت (پل رستاخیز) دانسته می‌شود.

به هم خوردن نظم آسمان و زمین

حضور اهریمن نظم آسمان را نیز برهم زد. ستاره‌ها، خورشید و ماه که پیش از آن ثابت بودند، سرگردان شدند. به باور اساطیری، ستاره‌ها هر روز از ۱۸۰ روزن بر فراز البرز طلوع و در ۱۸۰ روزن در مغرب غروب می‌کنند. سپس، ایزد تیشتر با آفریدن قطرات باران و بارش آن، دریای گیهانی «وروکشه» را در آن‌سوی البرز پدید آورد که چشمه‌های آناهیتا در رأس آن قرار دارد.

تقسیمات زمین و موجودات اساطیری

با تشکیل دریای گیهانی، زمین به هفت بخش تقسیم شد. مهم‌ترین بخش، «خونیرث» نام دارد که بیش از نیمی از زمین را شامل می‌شود و توسط شش «کشور» دیگر احاطه شده است. برای تردد بین این بخش‌ها، انسان‌ها بر پشت گاو آسمانی «سریشوک» یا «هَذَیوش» سفر می‌کردند. این گاو در آینده و در دوران «بازسازی جهان» قربانی خواهد شد تا جاودانگی انسان‌ها حاصل شود.

منبع: فرارو