کیومرث پوراحمد؛ میانه‌روی، میراث کانونی‌ترین کارگردان سینما

مروری بر شصت سال کانون و تأثیر آن بر سینما

شصت سال از تأسیس کانون پرورش فکری کودکان و نوجوانان می‌گذرد. در این شش دهه، محصولات فرهنگی کانون با فراز و فرودهای خود، تأثیری قابل توجه هم بر فرم و هم بر مضامین تولیدات بخش خصوصی در بازار جذاب محصولات فرهنگی کودکان و نوجوانان گذاشته‌اند.

تعداد چشمگیری از کارگردانان سینمای ایران از اوایل دهه ۱۳۵۰ تا میانه دهه ۱۳۷۰، به شکل مستقیم یا غیرمستقیم، یا فیلم‌هایی با نشان کانون ساخته‌اند یا تحت تأثیر فیلم‌های کانونی به ساخت اثر پرداخته‌اند. جالب آنکه برچسب «فیلم کانونی» تنها به آثاری با نشان کانون محدود نمی‌شود.

فلسفه میانه‌روی؛ میراث مدیریت اولیه کانون

مدیریت کانون در دو دهه اول پس از تأسیس، سنگ بنای ساخت فیلم‌هایی را گذاشت که در شکل و محتوا یک ویژگی بسیار مهم داشتند: میانه‌روی. برخلاف فیلم‌های تجاری که در هر چرخه‌ای یک سوی داستان را به نفع قهرمان روایت می‌کردند، در فیلم‌های کانونی سازندگان با صبر و حوصله هر دو سوی مناقشه داستان را به اندازه و یکسان نمایش می‌دادند.

در این فیلم‌ها، زاویه دید کارگردان مانند والدینی دلسوز، جهان‌دیده و صبور، دست مخاطب را می‌گرفت و سفره روایت را پهن می‌کرد و در نهایت آن را جمع می‌نمود. مخاطب نیز لقمه‌ای به دست از کنار سفره فیلم برمی‌خاست، راضی از اینکه سوی دیگر روایت را که از چشم قهرمان پنهان بود، به لطف راوی فرهیخته فیلم سیاحت کرده است. در جهان فیلم‌های کانونی، همه محق هستند و آن که بزرگوارتر و بخشنده‌تر است، قهرمان‌تر است.

کیومرث پوراحمد؛ تجسم عینی یک فیلم‌ساز کانونی

کارگردان فقید سینمای ایران، کیومرث پوراحمد، در همه فیلم‌های کانونی و غیرکانونی خود، یک «کانونی» اصیل بود. در موفق‌ترین فیلم‌هایش مانند «شرم» و «خواهران غریب»، بهترین وجه میانه‌روی در سینمایی خاص‌پسند و عام‌پسند فارسی را از خود به میراث گذاشت.

خوانش کارنامه پوراحمد با محوریت میانه‌روی در فرم و محتوا، به این نقطه می‌رساند که حتی ناتمام ماندن دو پروژه مهم دوران کاری او – «شاه» و «گل یخ» – دلیلی به جز همین میانه‌روی ندارد. کیومرث پوراحمد را می‌توان کانونی‌ترین کارگردان برخاسته از کانون پرورش فکری دانست.

منبع: hamshahrionline.ir

چهره ها