ژنو؛ آخرین ایستگاه دیپلماسی ایران و آمریکا پیش از تشدید تنش؟
مروری کوتاه بر آخرین تحولات
دور جدید گفتوگوهای ایران و آمریکا با میانجیگری عمان، ساعاتی دیگر در ژنو آغاز میشود. این مذاکرات از سوی ناظران، حساسترین و تعیینکنندهترین مقطع دیپلماتیک سالهای اخیر توصیف شده است. نتیجه این گفتوگوها میتواند مسیر تحولات آتی را تا حد زیادی روشن کند.
مواضع ایران؛ اراده قاطع برای توافقی عادلانه
عباس عراقچی، وزیر امور خارجه ایران، پیش از عزیمت به ژنو در پیامی تأکید کرد جمهوری اسلامی با ارادهای قاطع و بر اساس تفاهمهای دور پیشین، گفتوگوها را با هدف دستیابی به توافقی عادلانه، متوازن و منصفانه از سر میگیرد. او تصریح کرد ایران تحت هیچ شرایطی در پی توسعه سلاح هستهای نبوده و نخواهد بود، اما از حق مشروع خود برای بهرهمندی از فناوری هستهای صلحآمیز صرفنظر نمیکند. مسعود پزشکیان، رئیسجمهور، نیز چشمانداز گفتوگوها را مثبت ارزیابی و اعلام کرد هدف، خروج از وضعیت «نه جنگ و نه صلح» به نفع ثبات و منافع ملی است.
فضای تحتتأثیر سخنان ترامپ و واکنش تهران
سخنرانی اخیر دونالد ترامپ در کنگره آمریکا، فضای مذاکرات را تحتتأثیر قرار داده است. رئیسجمهور آمریکا با تأکید بر اولویت دیپلماسی، مدعی شد ایران به دنبال دستیابی به یک توافق است، اما هشدار داد در صورت لزوم از گزینههای دیگر استفاده خواهد کرد. او برنامه موشکی ایران را نیز هدف انتقاد قرار داد. در واکنش، اسماعیل بقایی، سخنگوی وزارت خارجه ایران، با اشاره به «دروغگویان حرفهای»، ادعاهای آمریکا و رژیم صهیونیستی را مجموعهای از دروغهای بزرگ خواند.
حضور گروسی و هشدار درباره وضعیت خطرناک
رافائل گروسی، مدیر کل آژانس بینالمللی انرژی اتمی، حضور خود در مذاکرات ژنو را تأیید و این گفتوگوها را «بسیار حیاتی» توصیف کرد. او هشدار داد در سایه تشدید تهدیدهای نظامی آمریکا، سرنوشت این روند دیپلماتیک اهمیت دوچندانی یافته است. گروسی گفت تأسیسات فردو، نطنز و اصفهان آسیبهای جدی دیدهاند، اما مواد هستهای از جمله اورانیوم غنیشده با خلوص بالا در ایران باقی مانده است.
تحلیلها: احتمال تشدید تنش بیش از مصالحه
دنیس سیترونوویچ، عضو شورای آتلانتیک، هشدار میدهد احتمال تشدید تنش به مراتب بیش از شانس دستیابی به یک گشایش دیپلماتیک پایدار است. به باور او، فاصله انتظارات دو طرف چشمگیر است و تنها مسیر بالقوه توافق، تمرکز کامل مذاکرات بر پرونده هستهای و اجتناب از موضوعات فرابرجامی است. او حفظ سطح کنونی انتظارات را موجب تبدیل مذاکرات به مانورهای تاکتیکی و قراردادن واشنگتن میان دو گزینه نامطلوب «تشدید تنش» یا «پذیرش توافقی ضعیف» میداند.
گزینههای پیشروی ترامپ از نگاه رسانهها
به گزارش سیانان، دونالد ترامپ با سه گزینه نسبتاً مشخص اما پرریسک روبهروست: ادامه دیپلماسی، حمله محدود برای افزایش فشار، یا حمله گسترده. اختلافات بنیادین، از جمله درخواست آمریکا برای توقف کامل غنیسازی که خط قرمز ایران است، پابرجاست. گزارشهای آکسیوس و گاردین نیز از اختلاف نظر در کاخ سفید، هشدارهای نظامیان درباره هزینههای سنگین جنگ طولانیمدت و تردید در کارآمدی حملات هوایی برای تغییر رفتار ایران حکایت دارند.
ابهام در آستانه تصمیم نهایی
علیرغم همه تحرکات دیپلماتیک و تحلیلها، نتیجه نهایی مذاکرات ژنو در پرده ابهام قرار دارد. معادلات حاضر تابعی پیچیده از فشارهای منطقهای و بینالمللی، محاسبات داخلی و نگرانیهای راهبردی دو طرف است. پرسش اصلی این است که آیا ژنو آخرین ایستگاه دیپلماسی پیش از وقوع تنش جدید خواهد بود یا خیر.
منبع: Sharghdaily
اخبار سیاسی