چهار سال جنگ اوکراین؛ چرا ابتکار عمل اکنون در دست روسیه است؟
- چهارمین سالگرد تهاجم روسیه به اوکراین در حالی فرا رسیده که جنگ به تقابلی فرسایشی تبدیل شده است.
- مذاکرات اخیر در ژنو بدون دستاورد سیاسی مشخصی پایان یافت و اختلافات بنیادی پابرجاست.
- موضع روسیه بر رسمیت شناختن دستاوردهای سرزمینی و خروج اوکراین از مسیر ناتو متمرکز است.
مروری کوتاه بر جنگ در سال چهارم
چهار سال از آغاز تهاجم گسترده روسیه به اوکراین میگذرد. این جنگ که بزرگترین رویارویی نظامی اروپا پس از جنگ جهانی دوم توصیف میشود، نه تنها متوقف نشده، بلکه به تقابلی فرسایشی بدل شده است. در این میان، موازنه میدانی و دیپلماتیک به گونهای شکل گرفته که ابتکار عمل بیش از هر زمان در اختیار مسکو ارزیابی میشود.
تحرکات میدانی؛ جنگ فرسایشی در شرق
تمرکز اصلی نیروهای روسیه بر تثبیت خطوط جبهه در منطقه دونتسک و حفظ فشار نظامی بر محورهای شرقی است. شهر پوکروفسک به عنوان یک گره راهبردی لجستیکی، از اهداف مهم محسوب میشود. جنگ هوایی نیز همچنان ابزار اصلی فشار بر زیرساختهای شهری اوکراین است. در حملات اخیر همزمان با روز «مدافع میهن» روسیه، شهرهایی مانند اودسا و زاپوریژیا هدف موشک و پهپاد قرار گرفتند. منابع اوکراینی از شلیک ۳۴۵ پرتابه در این عملیات خبر دادند.
در مقابل، روسیه نیز از افزایش تهدیدات پهپادی اوکراین خبر داده و ادعا کرده در یک بازه کوتاه ۱۳۰ پهپاد مهاجم را منهدم کرده است. بر اساس تحلیلهای مؤسسه مطالعات جنگ، نیروهای روسیه در فاصله ۲۰ ژانویه تا ۱۷ فوریه ۲۰۲۶ حدود ۱۲۷ مایل مربع از خاک اوکراین را تصرف کردهاند. از آغاز جنگ تاکنون، مسکو کنترل حدود ۲۹ هزار مایل مربع — نزدیک به ۱۳ درصد از خاک اوکراین — را در دست گرفته است.
بنبست در میز مذاکره؛ نشست بیثمر ژنو
نشست نمایندگان روسیه، اوکراین و آمریکا در روزهای ۱۷ و ۱۸ فوریه در ژنو، سومین دور از تلاشهای میانجیگرانه واشنگتن در سال جاری بود که بدون دستاورد سیاسی مشخصی پایان یافت. موضع مسکو تغییر محسوسی نکرده است؛ این کشور بر به رسمیت شناختن دستاوردهای سرزمینی خود، واگذاری کامل منطقه دونباس و صرفنظر کردن اوکراین از مسیر عضویت در ناتو تأکید دارد.
ولادیمیر مدینسکی، مذاکرهکننده ارشد روسیه، مذاکرات ژنو را «پیچیده اما عملیاتی» توصیف کرده است. در سوی مقابل، کییف توقف درگیریها در خطوط فعلی جبهه را شرط آغاز هر توافق سیاسی میداند و بر دریافت تضمینهای امنیتی بلندمدت از غرب تأکید دارد. نقش واشنگتن به یک محور حساس تبدیل شده؛ دونالد ترامپ زمانبندی تا ژوئن برای دستیابی به توافق تعیین کرده و فشار اصلی را متوجه کییف کرده است.
چشمانداز مبهم پیشرو
در آستانه سال پنجم جنگ، موقعیت راهبردی روسیه نسبت به ابتدای منازعه تقویت شده است. اقتصاد این کشور در برابر تحریمها دچار فروپاشی نشده و ظرفیت صنعتی و نظامی آن برای ادامه جنگ فرسایشی فعال ارزیابی میشود. سناریوی غالب در کوتاهمدت، تداوم همین جنگ فرسایشی با پیشرویهای تدریجی روسیه و حملات به زیرساختها است. با این حال، اختلافات بنیادی درباره سرنوشت مناطق مورد مناقشه، بزرگترین مانع در مسیر شکلگیری هر صلح پایدار به شمار میرود.
منبع: Mashreghnews
اخبار سیاسی