چرا برنامهریزی گاهی انگیزه را نابود میکند؟ راز هدفگذاری مؤثر چیست؟
- یک تحقیق نشان داد افرادی که برای دریافت پول برنامهریزی کردند، در نهایت بیشتر خرج کردند.
- کلید موفقیت، تقسیم هدف بزرگ به اهداف کوچک و قابلاندازهگیری است.
مروری کوتاه بر یک تحقیق شگفتانگیز
تحقیقی مشترک از دانشگاههای میامی و کالیفرنیا سندیگو، نتیجهای غیرمنتظره درباره برنامهریزی و خودکنترلی نشان داد. در این آزمایش، به دریافتکنندگان بسته محرک گفته شد برای گرفتن پول، برنامهای برای نحوه خرج کردن آن بنویسند. برخلاف انتظار، گروهی که برنامهریزی کردند، در نهایت پول بیشتری را هزینه کردند. در مقابل، افرادی که برنامهای ننوشتند، کمتر خرج کردند.
چرا برنامهریزی نتیجه معکوس داد؟
به نظر میرسد دلیل این پدیده به احساس پیشرفت مربوط است. وقتی فرد برای هدفی برنامهریزی میکند اما احساس میکند در عمل پیشرفتی نداشته، انگیزه او کاهش مییابد. در این آزمایش، دستور برنامهریزی ممکن است مانند بار اضافهای بر دوش افرادی عمل کرده باشد که از قبل تحت فشار بودند و باقیمانده انگیزه آنها را از بین برده است.
پنج اصل کلیدی برای هدفگذاری مؤثر
کارشناسان معتقدند مشکل اصلی، خود برنامهریزی نیست، بلکه نحوه نادرست هدفگذاری است. اهدافی که بیش از حد بزرگ و غیرکاربردی باشند، طاقتفرسا به نظر میرسند و انگیزه را از بین میبرند. در مقابل، یک هدفِ بهخوب طراحیشده، زندگی را قابل مدیریت میکند.
۱. تقسیم هدف بزرگ به اهداف کوچک
برای تغییر یک بخش از زندگی، ابتدا حوزههای دقیق مورد نظر مانند کاهش وزن، شغل یا روابط را مشخص کنید. سپس هر کدام از این اهداف را به گامهای کوچکتر و قابلدسترس تقسیم کنید. این کار احساس کارآمدی شخصی را افزایش میدهد.
۲. قابلاندازهگیری کردن هدف
هدف باید به گونهای تعریف شود که بتوان پیشرفت را با عدد و رقم سنجید. به جای «کاهش وزن»، مشخص کنید «کاهش ۵ کیلوگرم». اعداد، مه ابهام را کنار میزنند و مسیر را شفاف میکنند.
۳. واقعبینانه و عملی بودن
اهداف باید دستیافتنی و در حوزه کنترل فرد باشند. برای مثال، تغییر رفتار شخص دیگر خارج از کنترل است، اما تغییر واکنش خود فرد در کنترل اوست. تمرکز باید بر روی اقدامات عملی و پذیرش موارد غیرقابل کنترل باشد.
۴. تعیین برنامههای عملی (اهداف خرد)
پس از تعیین هدف اصلی، باید نقشه راه دقیقی طراحی کرد. به جای «غذای سالم خوردن»، برنامهای مشخص مانند «خوردن سه وعده سبزیجات در روز» تعریف کنید. هرچه برنامه جزئیتر باشد، احتمال پایبندی بیشتر است.
۵. استفاده از حمایت اجتماعی
رسیدن به اهداف بزرگ به ندرت به تنهایی ممکن است. یک جامعه حمایتگر میتواند با ارائه بازخورد، ایجاد حس مسئولیتپذیری و تشویق، مسیر را هموار کند. داشتن حامیان و دوستان در کنار خود، یکی از کلیدهای تغییرات سخت و پایدار است.
منبع: Asriran
سبک زندگی