ورزش چگونه از کانال کبد، مغز را در برابر آلزایمر محافظت می‌کند؟

کشف یک مسیر محافظتی جدید

پژوهشگران دانشگاه کالیفرنیا، سانفرانسیسکو در مطالعه‌ای جدید، فرآیند زیستی‌ای را شناسایی کرده‌اند که توضیح می‌دهد چرا ورزش منظم برای حفظ حافظه و مهارت‌های فکری مفید است. یافته‌ها نشان می‌دهد فعالیت بدنی، سامانه دفاعی طبیعی مغز را تقویت کرده و از افت عملکرد ناشی از افزایش سن محافظت می‌کند.

چالش پیری و سد خونی مغزی

با افزایش سن، شبکه رگ‌های محافظ مغز که سد خونی‌مغزی نام دارد، شکننده و نشت‌دار می‌شود. این ضعف باعث می‌شود مولکول‌های آسیب‌رسان از جریان خون وارد بافت مغز شوند و التهاب ایجاد کنند؛ پدیده‌ای که با افت شناختی و بیماری‌هایی مانند آلزایمر مرتبط است.

حل معمای ارتباط کبد و مغز

چند سال پیش، همین تیم تحقیقاتی دریافتند موش‌های ورزشکار، سطح بالاتری از آنزیم GPLD۱ را در کبد خود تولید می‌کنند. اما این آنزیم نمی‌توانست وارد مغز شود. مطالعه جدید که در مجله *سِل* منتشر شده، نشان می‌دهد GPLD۱ با هدف‌گیری پروتئین TNAP عمل می‌کند. با افزایش سن، پروتئین TNAP در سلول‌های سد خونی‌مغزی تجمع یافته و آن را ضعیف می‌کند. ورزش با ترشح GPLD۱ از کبد، این پروتئین را از سطح رگ‌ها جدا کرده و به ترمیم سد کمک می‌کند.

تأیید نقش کلیدی TNAP در حافظه

محققان برای تأیید این سازوکار، موش‌های جوانی را پرورش دادند که پروتئین TNAP اضافی در سد خونی‌مغزی تولید می‌کردند. این موش‌ها دچار مشکلات حافظه و کاهش شناختی مشابه موش‌های پیر شدند. در مقابل، کاهش سطح TNAP در موش‌های پیر (معادل انسان ۷۰ ساله) منجر به نشت کمتر سد، کاهش التهاب مغزی و بهبود عملکرد در آزمون‌های حافظه شد.

چشم‌انداز جدید برای مقابله با آلزایمر

این یافته‌ها نشان می‌دهد ساخت داروهایی برای حذف پروتئین TNAP می‌تواند راهی جدید برای ترمیم سد خونی‌مغزی، حتی پس از تخریب ناشی از افزایش سن، ارائه دهد. دکتر سائول ویلدا، نویسنده ارشد مطالعه، تأکید می‌کند که برای درک پیری مغز و بیماری‌هایی مانند آلزایمر، باید به ارتباط مغز با کل بدن، به‌ویژه کبد، توجه کرد.

منبع: Mashreghnews