واکسن کووید-۱۹ در بارداری؛ سپری در برابر پرهاکلامپسی
- واکسیناسیون نه تنها خطر پرهاکلامپسی، بلکه شاخص کلی عوارض نامطلوب بارداری را نیز کاهش میدهد.
- مکانیسم احتمالی، نقش واکسن در تعدیل سیستم ایمنی و جلوگیری از اختلال عملکرد عروق خونی است.
- مراجع معتبر پزشکی، دریافت واکسن بهروزرسانی شده کووید-۱۹ را در هر مرحله از بارداری توصیه میکنند.
پرهاکلامپسی؛ عارضهای جدی با ریشهای ناشناخته
پرهاکلامپسی یک اختلال جدی فشارخون است که معمولاً در نیمه دوم بارداری یا اندکی پس از زایمان رخ میدهد. این عارضه با فشار خون بالا و اغلب وجود پروتئین در ادرار، که نشانهای از آسیب کلیوی است، مشخص میشود.
علائم آن میتواند شامل مشکلات بینایی، استفراغ، سردردهای شدید یا تورم ناگهانی صورت، دستها یا پاها باشد. پرهاکلامپسی میتواند منجر به عوارض خطرناکی مانند آسیب به کبد و کلیهها، فشار بر قلب و اختلال در خونرسانی جفت شود.
در موارد شدید، ممکن است به اکلامپسی پیشرفت کند که با تورم مغز، تشنج یا کما همراه است. هر دو حالت پرهاکلامپسی و اکلامپسی میتوانند برای مادر و نوزاد تهدیدکننده زندگی باشند. علت دقیق بروز پرهاکلامپسی هنوز به طور کامل شناخته نشده است.
یافتههای تازه: پیوند کووید-۱۹ و افزایش خطر
مطالعات اخیر نشان میدهد که ابتلا به کووید-۱۹ در دوران بارداری، خطر ابتلا به پرهاکلامپسی را به میزان قابل توجهی افزایش میدهد. پژوهشها حاکی از آن است که در طول همهگیری، عفونت کروناویروس خطر این عارضه را در میان زنان باردار مبتلا، در مقایسه با آنهایی که مبتلا نشده بودند، ۴۵ درصد افزایش داده است.
این افزایش خطر در میان زنان واکسینهنشدهای که به کووید-۱۹ مبتلا شدند، حتی چشمگیرتر بود و به ۷۸ درصد رسید. این یافتهها بر اساس تحلیل دادههای بیش از ۶۵۰۰ زن در ۱۸ کشور که بین سالهای ۲۰۲۰ تا ۲۰۲۲ باردار بودند، به دست آمده است.
حدود یک سوم از شرکتکنندگان در این بازه زمانی به کووید-۱۹ مبتلا شده بودند. این نتایج، شواهد قبلی مبنی بر بدتر شدن پیامدهای بارداری به دلیل کووید-۱۹ را تقویت میکند.
واکسیناسیون: یک اثر محافظتی قوی
در سوی مقابل، واکسیناسیون کووید-۱۹ خطر پرهاکلامپسی را کاهش میدهد. این مطالعه نشان میدهد در افرادی که هم دوره اولیه واکسیناسیون را کامل کردهاند و هم یک دوز بوستر بهروزرسانی شده دریافت کردهاند، خطر کلی پرهاکلامپسی ۳۳ درصد کاهش یافته است.
این اثر محافظتی در افراد دارای شرایط پزشکی از پیش موجود، مانند دیابت، که دوز بوستر دریافت کردهاند، حتی قویتر است و کاهش ۵۸ درصدی خطر را نشان میدهد. محققان این اثر را یک "اثر محافظتی" توصیف کردهاند.
نکته جالب توجه این است که زنانی که دوزهای بوستر دریافت کرده بودند، نرخ پایینتری از پیامدهای نامطلوب کلی بارداری را نیز تجربه کردند. این پیامدها شامل شاخصی از رویدادهایی مانند زایمان زودرس، بستری در بخش مراقبتهای ویژه و موارد مشابه بود.
همسویی با پژوهشهای دیگر
این یافتهها با تحقیقات منتشر شده در سال ۲۰۲۴ همسو است. آن مطالعه نشان داد زنانی که حداقل یک دوز واکسن کووید-۱۹ دریافت کردهاند، در مقایسه با افراد واکسینهنشده، کمتر در معرض زایمان زودرس، مردهزایی یا به دنیا آوردن نوزادی با وزن کم نسبت به سن حاملگی هستند.
دکتر Elena Raffetti، نویسنده اول آن گزارش، تأکید میکند که واکسیناسیون ایمن است و در برابر چندین خطر محافظت ایجاد میکند. او خاطرنشان میکند که در مطالعه آنها "هیچ افزایش خطری برای پرهاکلامپسی در میان زنان واکسینه شده مشاهده نشد."
نویسندگان مطالعه جدید نیز بر این نکته تأکید دارند که یافتههای آنان از دستورالعملهای فعلی واکسیناسیون حمایت میکند. کالج آمریکایی متخصصان زنان و زایمان توصیه میکند که افراد باردار در اولین فرصت ممکن، واکسن بهروزرسانی شده کووید-۱۹ را دریافت کنند.
این دریافت میتواند در حین تلاش برای باردار شدن، در هر سهماهه بارداری، یا در دوران شیردهی یا پس از زایمان انجام شود.
مکانیسم احتمالی: ویروس، سیستم ایمنی و عروق خونی
دانشمندان دقیقاً نمیدانند چه چیزی باعث پرهاکلامپسی میشود. اگرچه برخی تحقیقات نشان میدهد که این عارضه از رشد غیرطبیعی جفت ناشی میشود، اما کاملاً مشخص نیست که آیا اختلال عملکرد جفت محرک پرهاکلامپسی است یا پیامد آن.
شواهد نوظهوری وجود دارد که نشان میدهد عفونتهای ویروسی مانند کووید-۱۹ ممکن است در برخی موارد با ایجاد تغییراتی در سیستم ایمنی و اختلال در عملکرد عروق خونی نقش داشته باشند. این فرآیند، کلید اصلی بروز علائم پرهاکلامپسی است.
تیم تحقیق حدس میزند که واکسنهای کووید-۱۹ ممکن است با کاهش احتمال عفونت و بیماری شدید کووید-۱۹، به کنترل این خطر کمک کنند. همچنین این نظریه مطرح است که واکسیناسیون ممکن است به طور کلی سیستم ایمنی را تقویت کند و در نتیجه در برابر سایر عفونتها و آسیب به عروق خونی محافظت ایجاد نماید.
محدودیتها و مسیر آینده پژوهش
این تحلیل جدید دارای برخی محدودیتها است. اگرچه محققان سعی کردند عواملی که میتوانند بر نتایج تأثیر بگذارند را کنترل کنند، اما ممکن است تفاوتهای دیگری بین گروههای واکسینه شده و واکسینه نشده وجود داشته باشد که در سطح خطر آنها نقش داشته است.
عواملی مانند سن، سابقه سیگار کشیدن یا مشکلات سلامتی مرتبط با پرهاکلامپسی، مانند فشار خون بالا و دیابت قبلی، از جمله موارد کنترل شده بودند. نویسندگان مطالعه خاطرنشان میکنند که تحقیقات آینده در مورد علل پرهاکلامپسی باید بر چگونگی پاسخ سیستم ایمنی به عفونتها و واکسنها متمرکز شود.
همچنین باید بررسی شود که چرا عفونتهایی مانند کووید-۱۹ به نظر میرسد خطر این بیماری را افزایش میدهند. دکتر José Villar، از دانشگاه آکسفورد، اشاره میکند که هنوز ناشناختههای زیادی در مورد علل پرهاکلامپسی وجود دارد و هر بینش جدیدی میتواند به درک این "بیمار مهم که مادر و جنین را تحت تأثیر قرار میدهد" کمک کند.
منبع: Livescience
سلامت