مذاکرات عمان؛ گفتگوی غیرمستقیم یا دیپلماسی واقعی؟
مروری کوتاه بر خبر
- تحلیلگران سطح و شکل مذاکرات اخیر در عمان را استاندارد نمیدانند.
- عدم همتایی هیاتها و مذاکره غیرمستقیم از چالشهای اصلی عنوان شده است.
- مشخص نبودن دستور کار دقیق و جامع، چشمانداز توافق را مبهم میکند.
- برخی این مذاکرات را ابزاری برای آرامشبخشی داخلی و مدیریت بحران میدانند.
- مسئولان تأکید دارند ایران از موضع قدرت و با خطوط قرمز مشخص مذاکره میکند.
مروری کوتاه بر تحولات اخیر
در شرایطی که تحولات منطقهای بار دیگر پرونده هستهای ایران را در کانون توجه قرار داده، دور تازه گفتگوها در عمان با حساسیت دنبال میشود. برخی این روند را گامی برای کاهش تنش و برخی دیگر نسبت به کیفیت و چشمانداز آن تردید دارند. تحلیلگران و مسئولان در گفتگو با روزنامه اطلاعات به ارزیابی ابعاد مختلف این گفتگوها پرداختهاند.
چالشهای ساختاری مذاکرات
محمد قاسم محبعلی، تحلیلگر مسائل بینالملل، گفتگوهای اخیر را مذاکره استاندارد نمیداند. به گفته وی، اولین مشکل، عدم «همتایی» هیاتهاست؛ از یک سو وزیر امور خارجه ایران و از سوی دیگر نماینده ویژه رئیسجمهور آمریکا. وی تأکید کرد در ساختار سیاسی ایران، وزیر خارجه در برابر مراجع عالی مسئول است، در حالی که طرف مقابل تنها نماینده رئیسجمهور است.
او شکل غیرمستقیم مذاکرات را چالش دیگر دانست و گفت وجود واسطه در انتقال پیام میتواند به سوءبرداشت منجر شود، همانطور که حتی در برجام با وجود متن مکتوب، تفسیرها یکسان نبود.
ابهام در دستور کار و چشمانداز
محبعلی دستور کار مذاکرات را سومین چالش مهم عنوان کرد و گفت هنوز مشخص نیست آیا دستور کار صرفاً بر موضوع هستهای متمرکز بوده یا خیر. وی افزود بدون تعریف دستور کار، انتظار پیشرفت واقعی وجود ندارد.
او با اشاره به چشمانداز آینده گفت حتی در صورت توافق، نمیتوان انتظار رفع کامل تحریمها را داشت، چرا که تحریمها تنها هستهای نیستند و شامل موضوعات موشکی، منطقهای و حقوق بشری نیز میشوند که باید در یک سبد جامع دیده شوند.
مذاکره به مثابه ابزار آرامشبخشی
حسن بهشتیپور، کارشناس روابط بینالملل، با نگاهی متفاوت معتقد است تدبیر مذاکرات نوعی آرامشبخشی به داخل کشور بوده است. وی گفت مذاکره در روابط بینالملل یک ابزار است و میتوان در راستای منافع ملی از آن استفاده کرد، حتی اگر احتمال حمله وجود داشته باشد.
بهشتیپور تأکید کرد نشان دادن تمایل به حل مشکل از طریق دیپلماسی، خود تدبیری برای آرامشبخشی به جامعه است. وی همچنین تفاوت بین «گفتگو» و «مذاکره» را یادآور شد و گفت فعلاً در مرحله گفتگو (دیالوگ) هستیم، نه مذاکره (Negotiation) با دستورکار مشخص.
موضع رسمی: مذاکره از موضع قدرت
عباس گودرزی، سخنگوی هیأت رئیسه مجلس، گفت مذاکرات در چارچوب مصوبات شورای عالی امنیت ملی و با خطوط قرمز کاملاً تعریفشده انجام میشود. وی تأکید کرد ایران از موضع کاملاً عزتمند و قدرتمند مذاکره میکند و اهل تسلیم نیست.
گودرزی گفت موضوع مذاکره فعالیت هستهای است و توان دفاعی و اقتدار نظامی ایران قابل مذاکره نیست. او هشدار داد اگر کسی بخواهد میز مذاکره را به هم بزند، نیروهای مسلح در آمادهباش کامل هستند.
منبع: ettelaat.com
اخبار سیاسی