مذاکرات تاریخی ایران و آمریکا در ژنو؛ آیا توافق بر سر «غنیسازی صفر» ممکن است؟
- موضوع اصلی اختلاف، «غنیسازی صفر» در مقابل گزینههای بینابینی مانند تعلیق است.
مروری کوتاه بر مذاکرات ژنو
مذاکرات فردا در ژنو بین ایران و آمریکا را شاید از جهاتی بتوان تاریخی خواند. موفقیت این دور میتواند سرآغاز ادوار مذاکراتی بعدی با حضور کارشناسان فنی و حقوقی باشد، اما شکست در توافق بر سر چارچوب کلی ممکن است به معنای پایان مذاکرات باشد. دور قبلی مذاکرات کوتاه بود و هیئت آمریکایی دیر آمد و برای مذاکرات اوکراین زود رفت.
ترکیب تیمها و انتظارات طرفین
اگر تیم آمریکایی در روز پنجشنبه همچنان تنها مرکب از دو غیردیپلمات، یعنی ویتکاف و کوشنر (یکی شریک معاملات ملکی ترامپ و دیگری داماد او) باشد، به این معنی خواهد بود که باز هم مذاکرهای محتوایی محتمل نیست. در این صورت، طرف آمریکایی تنها کنجکاو خواهد بود که آیا ایران به خواستههایش تن داده است یا خیر. تصریح چندباره علی باقریکنی (عراقچی) مبنی بر تهیه متنی از سوی ایران میتواند به معنای درخواست آمریکا برای دریافت کتبی مواضع نهایی ایران باشد.
محور اصلی اختلاف: غنیسازی
شواهد حاکی از آن است که همچنان غنیسازی مسئله اصلی در مذاکرات فردا خواهد بود. موضعی که سه روز قبل توسط ویتکاف مطرح شد، همچنان «غنیسازی صفر در ایران» بود. با این حال، برخی گزارشها از قول مقامات آمریکایی حاکی از امکان بررسی راههای بینابینی مثل «غنیسازی جزئی»، «غنیسازی نمادین» یا «تعلیق غنیسازی برای مدتی» است. پذیرش «تعلیق غنیسازی» ممکن است موکول به شناسایی حق غنیسازی در ایران توسط آمریکا باشد.
چالشهای راستیآزمایی و تحریمها
پذیرش هر پیشنهادی غیر از غنیسازی صفر به دو عامل بستگی دارد: نحوه راستیآزمایی توافق و امکان ترامپ برای ارائه موفق توافقی غیر از غنیسازی صفر در داخل آمریکا. مشارکت فعال رافائل گروسی، مدیرکل آژانس بینالمللی انرژی اتمی، در مذاکرات، احتمال بحث جدی درباره غنیسازی جزئی را بیشتر کرده است. از سوی دیگر، ایران تنها در صورت لغو و تعلیق تحریمهای فراملی توسط آمریکا میتواند با فرمولهای بینابینی موافقت کند.
موضوعات فرعی و محاسبات ریسک
این سؤال مطرح است که تیم آمریکایی تا چه حد ممکن است روی موضوعات دیگری مانند موشکی و منطقهای اصرار کند. احتمال دارد هدف از طرح این موضوعات، که برای اولین بار توسط ویتکاف در ۱۶ ژانویه مطرح شد، عمدتاً چانهزنی و تاکتیک مذاکراتی باشد. اکنون سؤال بزرگ در ذهن مقامات جمهوری اسلامی باید این باشد که تا کجا میتوانند و باید روی غنیسازی بیقیدوشرط اصرار کنند و ریسک بزرگی را بپذیرند. ریسکپذیری حسابشده بر مبنای ارزیابی هزینه-فایده همیشه قابل دفاع است، اما ریسکهایی که با اهداف غایی همخوانی ندارند و بیم خسارتهای جبرانناپذیر میرود، ممکن است قابل دفاع نباشند.
منبع: Sharghdaily
اخبار سیاسی