محمد مسعود؛ روزنامهنگاری که بمب شنبهها را میساخت و در ۲۲ بهمن ۱۳۲۶ ترور شد
مروری کوتاه بر خبر
- ترور محمد مسعود، مدیر روزنامه «مرد امروز»، در ۲۲ بهمن ۱۳۲۶ در خیابان اکباتان تهران.
- روزنامه «مرد امروز» با انتقادات صریح از فساد دولتی و درباری، ۵۰ بار توقیف شد.
- تیراژ ۳۰ هزار نسخهای روزنامه در ساعات اولیه به فروش میرفت و در بازار سیاه چند برابر قیمت معامله میشد.
- پس از انقلاب ۱۳۵۷، در اعترافات رهبران حزب توده فاش شد که ترور کار «خسرو روزبه» بوده است.
- مسعود در سرمقالههای خود به افشاگریهایی مانند «سه میلیارد ریال دزدی» و «غصبی بودن خانه شاه» پرداخت.
- او مرامنامه روزنامه را منتشر کرد و بر مسئولیت اجتماعی و مشارکت فعالانه مخاطبان تاکید داشت.
هفتاد و هشتمین سالروز ترور محمد مسعود، مدیر جسور روزنامه «مرد امروز»، فرصتی است برای نگاهی به زندگی حرفهای و سرنوشت траги او. مسعود که در ۲۲ بهمن ۱۳۲۶ در خیابان اکباتان تهران ترور شد، با افشاگریهای بیپرده خود علیه فساد، پایههای بسیاری را به لرزه درآورده بود. روزنامه او که به «بمب شنبهها» معروف بود، با وجود توقیفهای مکرر، محبوبیت گستردهای در میان مردم داشت.
بمب شنبهها و افشاگریهای بیپرده
محمد مسعود با روزنامه «مرد امروز» که هر شنبه منتشر میشد، فضای سیاسی و اجتماعی زمانه خود را تحت تاثیر قرار داد. سرمقالههای تند او علیه فساد مالی و سیاسی، از افشای «سه میلیارد ریال دزدی» تا انتقاد از «غصبی بودن خانه شاه» و «طرفداری از استبداد»، خشم قدرتمندان را برانگیخت. این روزنامه در طول شش سال فعالیت خود، ۵۰ بار توقیف شد؛ از جمله به دلیل انتشار کاریکاتور «ملاقات نخستوزیر با قحطی» و «تعیین جایزه برای ترور قوامالسلطنه».
نصرالله شیفته، سردبیر «مردامروز»، در توصیف تاثیر روزنامه نوشته است: «تهران هفتهای یک بار بمب میخورد و میلرزید و پایههای چرخ بیدادگری و ستم سستتر میشد». تیراژ ۳۰ هزار نسخهای روزنامه در ساعات اولیه به فروش میرفت و در بازار سیاه تا ۲۰ تا ۳۰ ریال معامله میشد.
مرامنامهای در دفاع از ملت
دغدغه اصلی محمد مسعود، رفع فقر و دفع ظلم بود. او در نخستین شماره روزنامه در ۲۹ مرداد ۱۳۲۱ تاکید کرد: «شخص گرسنه خداپرست وطنخواه نمیتواند باشد». مسعود خود را نه هوادار انگلیس و نه روسیه، بلکه تنها یک ایرانی میدانست که ملت را انتخاب کرده است. او مرامنامه روزنامه را منتشر کرد و بر رعایت استانداردهای روزنامهنگاری تاکید داشت، در حالی که از هیچ فرد و مقامی انتقاد را دریغ نمیکرد.
رویکرد حرفهای او تنها به نوشتن محدود نبود. مسعود با راهاندازی بخش ورزشی به سبک اروپایی، برگزاری مسابقات دوچرخهسواری، کمک به حل پروندههای پلیسی با تعیین جایزه و حتی ارسال گل و شیرینی برای بیماران مسلول، به دنبال ایجاد مشارکت فعالانه مخاطب و عمل به مسئولیت اجتماعی بود.
رازی که دههها پنهان ماند
به محض ترور محمد مسعود در ۲۲ بهمن ۱۳۲۶، گمانهزنیها درباره عاملان آن داغ شد. ابتدا اتهام متوجه احمد قوام، اشرف پهلوی و دربار بود. اما دههها بعد و پس از انقلاب ۱۳۵۷، در جریان اعترافات رهبران حزب توده فاش شد که ترور، کار «خسرو روزبه» از افسران این حزب بوده است. حزبی که مسعود، اعضای آن را «بیوطنهای غیرقابل بخشش» میخواند که برای امتیاز نفت شمال تلاش میکردند.
این افشاگری باعث شد بسیاری که پیشتر روزبه را قهرمان میدانستند، از ستایش خود دست بکشند یا آن را انکار کنند. پرونده ترور محمد مسعود برای سالها باز ماند و در افکار عمومی، شاه و دربار متهم اصلی شناخته میشدند.
میراث یک روزنامهنگار
محمد مسعود که در بلژیک روزنامهنگاری خوانده بود، در کتاب «بهار عمر» به مقایسه شرق و غرب پرداخت و نوشت: «بهار اروپا پر از خرمی و نشاط و بهار شرق مملو از حزن و آرزو است». او که طرحهای بلندپروازانهای برای ایجاد یک هلدینگ مطبوعاتی و سهامدار کردن نویسندگان در سر داشت، فرصت عملیاتی کردن آنها را نیافت.
با این حال، انتشار «مرد امروز» تاثیری شگرف بر جامعه ایران گذاشت. این روزنامه از یک سو با افشای فساد به رسالت روزنامهنگاری عمل کرد و از سوی دیگر، با استانداردهای نوین ژورنالیستی، الگویی متفاوت ارائه داد. ترور او در ۳۱ سالگی، نه تنها یک زندگی را پایان داد، که صدای رسای انتقادی را خاموش کرد که شاید بتواند الهامبخش نسلهای بعدی روزنامهنگاران باشد.
منبع: asriran.com
اخبار اجتماعی