مجتبی مینوی؛ از گروه ربعه با هدایت تا بنیانگذاری بیبیسی فارسی
مروری کوتاه بر خبر
- مجتبی مینوی، ادیب و مصحح برجسته، در ۱۹ بهمن ۱۲۸۱ متولد و در ۶ بهمن ۱۳۵۵ درگذشت.
- او از پایهگذاران گروه ادبی «ربعه» به همراه صادق هدایت، بزرگ علوی و مسعود فرزاد بود.
- مینوی در سال ۱۳۱۹ به همراه حسن موقر بخش فارسی بیبیسی را پایهگذاری کرد.
- زندگی پربار او شامل اقامتهای طولانی در فرانسه، انگلیس و ترکیه برای تحقیق و تحصیل بود.
- او از شاگردان محمد قزوینی بود که بعدها به یکی از رقبای فکری استادش تبدیل شد.
مجتبی مینوی، یکی از چهرههای تأثیرگذار ادبیات معاصر ایران، نقشهای متعددی از جمله همکاری با صادق هدایت در گروه «ربعه» و مشارکت در تأسیس بخش فارسی بیبیسی را در کارنامه خود دارد. این گزارش نگاهی به زندگی و دستاوردهای این ادیب برجسته میاندازد.
تولد، تحصیل و آشنایی با هدایت
مجتبی مینوی در ۱۹ بهمن ۱۲۸۱ در تهران به دنیا آمد، اما دوران کودکی خود را بیشتر در عراق گذراند. او در ۹ سالگی به همراه پدرش که روحانی بود به ایران بازگشت و تحصیلاتش را ادامه داد. در همین دوران بود که با صادق هدایت آشنا شد و این آشنایی به دوستی دیرپا و مؤثری تبدیل گردید. مدتی نیز به دلیل شغل پدرش در مجلس شورای ملی، به عنوان تُندنویس در مجلس مشغول به کار شد و یادگیری زبان پهلوی را آغاز کرد.
سفرهای علمی و اقامت در اروپا
مینوی برای مدتی به فرانسه رفت و به عنوان معاون دفتر سرپرستی محصلین در سفارت ایران در این کشور مشغول به کار شد. این سفر، آغازگر دورهای از مهاجرتهای پربار او بود. او یادگیری زبانهای فرانسوی و انگلیسی را با جدیت پی گرفت و سپس چندین بار به انگلستان مهاجرت کرد. مینوی در نهایت ۱۵ سال از زندگی خود را در انگلیس گذراند و در این مدت با بسیاری از خاورشناسان غربی مراوده داشت. او مدتزمانی را نیز در ترکیه سپری کرد و در آنجا به جستجو در کتابهای خطی و تهیه میکروفیلم از آنها برای انتقال به ایران پرداخت.
پایهگذاری بیبیسی فارسی و گروه ربعه
یکی از نقاط عطف فعالیتهای مجتبی مینوی، همکاری او در سال ۱۳۱۹ با حسن موقر برای برپایی بخش فارسی بیبیسی بود که او را به عنوان یکی از بنیانگذاران این بخش معرفی میکند. از سوی دیگر، دوستی او با صادق هدایت منجر به شکلگیری گروه ادبی «ربعه» شد. این گروه که مینوی، هدایت، بزرگ علوی و مسعود فرزاد اعضای اصلی آن بودند، در واکنش به گروه کهنهگرای «سبعه» (متشکل از افرادی مانند ملکالشعرای بهار و سعید نفیسی) شکل گرفت و به دنبال نوجویی و نوگویی در ادبیات فارسی بود. بعدها افرادی مانند نیما یوشیج، پرویز ناتل خانلری و عبدالحسین نوشین نیز به این حلقه پیوستند.
شاگردی و رقابت با استاد
جالب آنکه برخی از اعضای گروه ربعه، مانند خود مینوی، در گذشته شاگردان اعضای گروه سبعه بودند. مجتبی مینوی نقد را در محضر محمد قزوینی آموخته بود، اما در ادامه مسیر فکری و ادبی خود، به یکی از رقبای اصلی استاد سابقش تبدیل شد. این تقابل، بخشی از یکی از معروفترین جدالهای تاریخ ادبیات فارسی را شکل داد.
منبع: فرارو
چهره ها