قتل ملیکای ۲۲ ساله؛ آیا اعدام قاتلان جلوی تکرار چنین فجایعی را میگیرد؟
مروری کوتاه بر خبر
- ملیکا، دختر ۲۲ ساله، در هفتم بهمن ۱۴۰۴ پس از سوار شدن بر خودرویی عبوری در تهران به قتل رسید.
- جسد او دو روز بعد در کانال آب جاده حسنآباد فشافویه با آثار ضربات چاقو کشف شد.
- متهم پرونده ۱۳ روز پس از حادثه دستگیر شد اما قتل را انکار و درگیری را تصادفی عنوان کرده است.
- این پرونده شباهتهای قابل توجهی به قتل الهه حسیننژاد، کمتر از هشت ماه قبل، دارد.
- کارشناسان تاکید دارند مجازات اعدام به تنهایی بازدارنده نبوده و اقدامات پیشگیرانه ضروری است.
قتل ملیکا، دختر ۲۲ ساله دانشجوی گرافیک، بار دیگر موضوع امنیت زنان در فضاهای عمومی و کارآمدی سیستم قضایی را در مرکز توجه قرار داده است. این حادثه که در هفتم بهمن ۱۴۰۴ رخ داد، از نظر الگو مشابه قتل الهه حسیننژاد در خرداد همان سال است و پرسشهای جدی درباره راهکارهای جلوگیری از تکرار چنین حوادثی مطرح میکند.
جزئیات قتل ملیکا
ملیکا در تاریخ هفتم بهمن ماه، پس از پایان کار از میدان آرژانتین تهران، به خانواده اطلاع داد که به تنهایی به خانه بازمیگردد. این آخرین تماس او بود. در طول مسیر، او با دوستش تماس گرفت و از رفتار مشکوک راننده خودرویی که سوار شده بود، ابراز نگرانی کرد. دوست ملیکا در توصیف آخرین تماس میگوید: «صدای التماسهایش را شنیدم که میگفت: “به خاطر خدا با من کاری نداشته باش، گوشی و هر چیزی دارم بردار، فقط اجازه بده پیاده شوم.” بعد تلفن قطع شد.»
بررسیها نشان داد ملیکا از ایستگاه متروی جوانمرد قصاب سوار خودرویی عبوری شده است. دو روز پس از ناپدید شدن، جسد او در حوالی کانال آب جاده حسنآباد فشافویه پیدا شد. پزشکی قانونی علت مرگ را ضربات متعدد چاقو و آثار درگیری اعلام کرد. شواهد حاکی از سرقت طلا و کیف دستی حاوی مدارک و تلفن همراه توسط قاتل است. متهم پس از رصد دوربینهای مداربسته، ۱۳ روز بعد در کهریزک دستگیر شد.
شباهت هشداردهنده با پرونده الهه حسیننژاد
این حادثه یادآور قتل الهه حسیننژاد، دختر ۲۴ ساله اهل اسلامشهر است که در خرداد ۱۴۰۴ و پس از ترک محل کارش در سعادتآباد ناپدید و جسدش در بیابانهای اطراف تهران کشف شد. در هر دو پرونده، قربانیان به دلیل نبود دسترسی به وسایل حملونقل ایمن، مجبور به استفاده از خودروهای گذری شدند و در مسیر بازگشت از مناطق مرکزی یا شمالی تهران به حاشیه شهر مورد حمله قرار گرفتند.
پرونده الهه حسیننژاد نیز با حکم اعدام برای قاتل همراه بود، اما خانواده به دلیل عدم توانایی پرداخت تفاضل دیه، با تعلیق حکم مواجه شدند. سخنگوی قوه قضاییه بعداً اعلام کرد حکم اعدام بدون پرداخت تفاضل دیه اجرا میشود. با این حال، وقوع قتل مشابه ملیکا، این پرسش را برجسته کرده که آیا مجازات شدید به تنهایی میتواند بازدارنده باشد؟
نقدی بر بازدارندگی مجازات اعدام
کارشناسان حقوقی و جرمشناسان در تحلیل این حوادث تاکید دارند که بازدارندگی صرفاً با مجازات مرگ به دست نمیآید. کامبیز نوروزی، حقوقدان، معتقد است: «مجازات اعدام در ایران با این حجم و گستردگی، از لحاظ جرمشناسی و حقوق جزا کارآمد نبوده و نتوانسته بازدارنده باشد و بلکه زیانبار است.»
در مقابل، برخی از مسئولان قضایی و مدافعان، بر نقش بازدارنده و عبرتآموز اعدام تاکید دارند. غضنفرآبادی، عضو کمیسیون حقوقی قضایی مجلس، میگوید: «مدافعان این احکام، تشخیص نهایی را بر عهده قاضی و سازوکارهای قانونی میدانند؛ در مقابل، منتقدان معتقدند تمرکز بر مجازات سالب حیات نه تنها مانع تکرار جرایم نشده، بلکه مسیر جبران خسارت شاکیان خصوصی را نیز مسدود کرده است.»
راهکار پیشنهادی: اقدامات پیشگیرانه جامع
کارشناسان تاکید دارند که سیستم قضایی تنها بخشی از راهکار است و پیشگیری واقعی نیازمند مجموعهای از سیاستهاست. این سیاستها شامل آموزش عمومی درباره حقوق شهروندی، ارتقای امنیت شهری، نظارت دقیق بر رانندگان، فرهنگسازی برای احترام به زنان و ایجاد کانالهای گزارشدهی امن و مطمئن میشود. تجربه پرونده ملیکا و الهه نشان میدهد که حتی با حکم قطعی اعدام، قتلهای مشابه همچنان رخ میدهد و این واقعیت، ضرورت رویکردهای جامع و پیشگیرانه را بیش از پیش آشکار میسازد.
منبع: فرارو
اخبار حوادث