قتل دانشجوی ایرانی در سال ۵۹؛ ردپای کارمند سفارت آمریکا در پرونده چه بود؟

شرح ماجرای قتل

فروردین‌ماه سال ۱۳۵۹، اعظم، دانشجوی ۲۳ ساله تربیت‌معلم در تهران، در یکی از کوچه‌های خلوت خیابان ایرانشهر جان خود را از دست داد. ساعاتی بعد، برادر او با مراجعه به پلیس، مسئولیت این قتل را پذیرفت. او در اعترافات اولیه مدعی شد که خواهرش باردار بوده و این موضوع را دلیل اقدام خود عنوان کرده است.

در بررسی‌های پزشکی قانونی مشخص شد جنین پسر بوده است. در نگاه نخست، این حادثه به‌عنوان یک قتل خانوادگی با انگیزه‌های سنتی مطرح شد.

ابعاد سیاسی و ادعاهای مطبوعاتی

همزمانی این ماجرا با یکی از مهم‌ترین رخدادهای سیاسی آن دوره، یعنی ماجرای سفارت آمریکا، ابعاد تازه‌ای به پرونده داد. در همان ایام، برخی نشریات وقت با استناد به گفته‌های اطرافیان و گزارش‌های اولیه، ادعاهایی را درباره ارتباط مقتول با یکی از کارکنان سفارت آمریکا منتشر کردند؛ ادعاهایی که بعدها به یکی از جنجالی‌ترین روایت‌های مطبوعاتی آن سال‌ها تبدیل شد.

بر اساس گزارش‌های منتشرشده در مطبوعات دهه ۵۰ و ۶۰، اعظم پیش‌تر در بازجویی‌ها گفته بود که برای تقویت زبان انگلیسی با یک خانواده خارجی در ارتباط بوده و از این طریق به محیط سفارت رفت‌وآمد داشته است. او در اظهارات خود خواستار رسیدگی قضایی به موضوع و روشن شدن حقیقت شده بود.

سرانجام پرونده و خروج از ایران

این گزارش‌ها بازتاب گسترده‌ای در فضای رسانه‌ای آن زمان داشت و حتی واکنش‌هایی را از سوی برخی نهادها و گروه‌های سیاسی به دنبال آورد. با این حال، پرونده در میان تحولات پرشتاب آن سال‌ها، به‌تدریج از کانون توجه افکار عمومی خارج شد. در نهایت، فردی که نامش در این پرونده مطرح شده بود، همراه با سایر اتباع آمریکایی، ایران را ترک کرد و رسیدگی قضایی به ادعاهای مطرح‌شده به نتیجه روشنی در افکار عمومی نرسید.

نمادی از یک دوره تاریخی

پرونده اعظم، امروز بیش از آنکه یک ماجرای جنجالی باشد، روایتی تلخ از تلاقی زندگی شخصی، فشارهای اجتماعی، قضاوت‌های خانوادگی و فضای ملتهب سیاسی یک دوره تاریخی است؛ روایتی که همچنان پس از دهه‌ها، پرسش‌های بی‌پاسخ بسیاری را در ذهن‌ها باقی گذاشته است.

سبک زندگی