فراستخواه هشدار میدهد: آیا جامعه ایران به «وضعیت اردوگاهی» نزدیک میشود؟
مروری کوتاه بر خبر
- هشدار مقصود فراستخواه درباره خطر رسیدن جامعه به «وضعیت اردوگاهی» در سناریوی بد.
- تحلیل چهار سناریوی آینده ایران بر اساس دو محور عدم قطعیت.
- تأکید بر «مراقبت از جامعه» و تبدیل «غم بزرگ» به «کار بزرگ».
- تأثیر اعتراضات دی ۱۴۰۴ در عمیقتر کردن شکاف ملت و دولت و آسیب به امید اصلاحات.
- لزوم ایجاد فضای امن برای اعتراض و جلوگیری از انباشت فشار.
مروری کوتاه بر هشدار یک جامعهشناس
مقصود فراستخواه، جامعهشناس، در تحلیل وضعیت کنونی ایران هشدار داده است که اگر جامعه عقلانیت به خرج ندهد، ممکن است به «وضعیت اردوگاهی» برسد؛ وضعیتی که در آن نه حقوق معنا دارد، نه دموکراسی، نه اقتصاد و نه خلاقیت. او با اشاره به «ایران بدون چشمانداز»، بر لزوم تبدیل «غم بزرگ» به «کار بزرگ» از طریق مراقبت اجتماعی تأکید کرد.
دو عدم قطعیت و چهار سناریوی پیشرو
فراستخواه با روش آیندهپژوهی، دو عدم قطعیت کلیدی برای ایران ترسیم میکند: نخست، پراگماتیزه یا رادیکالیزه شدن میدان بازی، و دوم، منشأ ابتکارات (از پایین جامعه یا از بالا). ترکیب این دو، چهار سناریو را ایجاد میکند:
1. **سناریوی مطلوب:** پراگماتیسم همراه با ابتکارات از پایین جامعه که به گفته او «هزار راه نرفته در پیشروی ایران است».
2. **سناریوی شکننده:** پراگماتیسم همراه با ابتکارات از بالا که پایداری واقعی ایجاد نمیکند.
3. **سناریوی پرتنش:** رادیکالیسم همراه با ابتکارات از پایین که جامعه در تندباد، چراغها را دستبهدست میکند.
4. **سناریوی فاجعهبار:** رادیکالیسم همراه با ابتکارات از بالا که میتواند کشور را تا مرز «وضعیت اردوگاهی» و مخاطره برای تمامیت ارضی پیش ببرد.
لزوم بازگشت به جامعه و مراقبت از آن
فراستخواه با بیان اینکه حکمرانی در این وضعیت کارآمد نیست، بر احیای «امر اجتماعی» تأکید میکند. به گفته او، جامعه باید از خود در محلهها، نهادهای صنفی و حلقههای دوستی مراقبت کند. او جمله توران میرهادی را یادآور میشود: «غم بزرگ، کار بزرگ.» و معتقد است شبکههای مراقبت اجتماعی برای حمایت از گروههای آسیبپذیر و عبور از بحران حیاتی هستند.
تأثیرات اعتراضات و عمیقتر شدن شکاف
این جامعهشناس با اشاره به اعتراضات دی ۱۴۰۴، میگوید این رخدادها شکاف بین ملت و دولت را که پیشتر هم وجود داشت، بازتر کرده و ترمیم آن بسیار دشوار شده است. به باور او، علاوه بر آسیبهای جانی و جسمی، آسیبهای روحی، لطمه به مشروعیت سیاسی، فرهنگ کار و امید به تغییرات اصلاحی از پیامدهای آن است که میتواند به رادیکالیزه شدن بینجامد.
هشدار درباره انباشت فشار و ضرورت فضای امن اعتراض
فراستخواه با اشاره به دشوار شدن راههای مسالمتآمیز، هشدار میدهد که انباشت فشار خطرناک است. او با طرح این پرسش که آیا میتوان برای اعتراضات هم فضای امنی تعریف کرد، میگوید در یک حکومت عقلانی بخش زیادی از مسائل پیش از رسیدن به خیابان باید حل شود. به گفته او، خیابان آخرین پناه مردم است.
منبع: ecoiran.com
اخبار اجتماعی