«طوسا»؛ دستیار هوش مصنوعی وزارت نیرو با ۱۶۰ هزار قانون آماده بهرهبرداری شد؟
مروری کوتاه بر خبر
- سامانه «طوسا» به نسخه پنجم رسیده و آماده ورود به فاز بهرهبرداری است.
- حدود ۱۶۰ هزار عنوان قانون و مقررات عمومی حوزه نیرو در این سامانه گردآوری و ایندکس شدهاند.
- فاز دوم پروژه بر «گفتوگو با داده» متمرکز است و تا اواخر خرداد ۱۴۰۵ عملیاتی میشود.
- بودجه این پروژه ۱۵ میلیارد تومان و افق زمانی آن ۱۸ ماه تعریف شده است.
- سامانه کاملاً روی شبکه ملی اطلاعات فعال است و تمامی اجزای آن بومیسازی شدهاند.
سامانه هوش مصنوعی «طوسا» که توسط دانشگاه خواجهنصیرالدین طوسی برای وزارت نیرو توسعه یافته، به گفته مدیران پروژه در آستانه بهرهبرداری قرار دارد. این سامانه تاکنون ۱۶۰ هزار عنوان قانون و مقررات را گردآوری کرده و بر بستر کاملاً بومی فعالیت میکند.
توسعه مرحلهای و چالشهای پیشرو
پروژه دستیار هوش مصنوعی وزارت نیرو از اسفند ۱۴۰۳ آغاز شد و نخستین نسخه اولیه آن در اردیبهشت ۱۴۰۴ رونمایی گردید. محمدمهدی اثنیشعری، مدیر این پروژه، اعلام کرد که تیم مهندسی تاکنون پنج نسخه از سامانه را ارائه داده، اما عواملی مانند شرایط خاص کشور، محدودیتهای اینترنتی و تمرکز بر تحویل فاز نخست، باعث تأخیر در انتشار برخی نسخهها شده است.
تمرکز بر قوانین و ارزیابی عملکرد
بر اساس تعریف معاونت علمی و فناوری ریاست جمهوری، تمرکز فاز اول پروژه بر پاسخگویی به قوانین و مقررات عمومی بود. در این راستا حدود ۱۶۰ هزار عنوان قانون و مقررات عمومی گردآوری، پالایش و ایندکس شد. برای ارزیابی، سؤالاتی در ۶ سطح طراحی و پاسخها بررسی شدند. پیشبینی میشود در صورت ارزیابی مجدد، دقت سامانه به حدود ۹۰ درصد برسد.
| اولویت | نوع داده مورد نیاز |
| تولید و مصرف برق کشور | دادههای روزانه از شرکت مدیریت شبکه برق ایران، پیشبینی بار کوتاه مدت از مدلهای آب و هوایی، متوسط مصرف مشترکین به تفکیک تعرفه، سهم مصرف و تعداد و مصرف مشترکین |
| وضعیت نیروگاهها | ظرفیت اسمی، ظرفیت عملیاتی، نیروگاههای خاموش یا نیمه فعال حرارتی و آبی، دادههای لحظهای از سنسورها و سوابق تعمیر و نگهداری، پایش لحظهای درصد تغییر ذخایر سوخت نیروگاهها به تفکیک نوع سوخت مصرفی |
| وضعیت منابع آبی (سدها، مخازن) | دادههای ورودی-خروجی سدها، سطح آب مخازن، بارندگی فصلی و آمار تبخیر و تعرق، دادههای هشدار سیلاب و ثبت سیلابهای گذشته |
| بار شبکه و پیک مصرف | دادههای بار لحظهای شبکه از سنسورهای پراکنده و سرورهای SCADA و همچنین سوابق بار روزانه، هفتگی و فصلی، دادههای مربوط به منابع تولید توزیع شده |
| شاخص بهرهوری انرژی | میزان شدت انرژی، تلفات شبکه توزیع، راندمان تولید نیروگاهها، راندمان تبدیل انرژی در نیروگاهها و نسبت تلفات انتقال بین استانها، دادههای تعمیر و نگهداری شبکه توزیع |
| وضعیت پروژههای راهبردی وزارت نیرو | درصد پیشرفت پروژههای برقآبی، برق رسانی، خطوط انتقال، دادههای برنامه زمان بندی تفصیلی و منابع تخصیص یافته برای هر پروژه، اطلاعات ریسک و موانع احتمالی |
| اطلاعات هواشناسی و پیشبینی آب و برق | پیشبینیهای کوتاه مدت و میان مدت بارندگی، دما، مصرف برق، دادههای پیش بینی اقلیمی کوتاه مدت و بلند مدت |
| مکاتبات و هشدارهای مهم واحدهای زیرمجموعه | نامهها، هشدارهای عملیاتی از شرکتهای برق منطقهای، آب منطقهای، توانیر، دادههای مستمر از سامانههای عملیات و بازخوردهای فنی |
| دیپلماسی بینالمللی آب و برق | توافقات، مذاکرات، پروژههای مشترک منطقهای |
| پتانسیلسنجی در انرژیهای تجدیدپذیر | ضریب تابش، باد غالب، ظرفیت شبکه توزیع، اطلاعات هیدرولوژی، اطلاعات منابع طبیعی، جهاد کشاورزی و امور اراضی |
| وضعیت پروژههای راهبردی تجدیدپذیر | تعداد مجوزهای صادر شده، زمان صدور مجوز تا احداث، زمان شروع احداث تا بهرهبرداری |
| مدلهای مالی سرمایهگذاری نیروگاههای تجدیدپذیر | روشهای تامین مالی، اطلاعات تسهیلات قابل بهرهبرداری، قوانین و مقررات مربوط |
| اطلاعات تبادل انرژی با کشورهای همسایه | واردات و صادرات برق |
| وضعیت شبکه توزیع آب شهری و روستایی | دادههای قطعیها، شکایات مردمی، وضعیت خطوط اصلی و هدر رفت آب |
| کیفیت آب تولیدی و توزیعی | پارامترهای کیفی آب |
| آخرین وضعیت تنش آبی شهرها و پروژهها | نسبت تولید و مصرف هر شهر، حداکثر دبی منابع تولید و ظرفیت مخازن به تفکیک شهرها |
| پروژههای اولویتدار تاسیسات آب و فاضلاب | درصد پیشرفت پروژههای اصلاح شبکه، تصفیه خانهها و توسعه فاضلاب |
| اطلاع از آخرین وضعیت حوادث و اتفاقات آب | گزارشهای سامانههای ۱۲۲ |
| امور اجتماعی و افکار عمومی | تعارضات اجتماعی بر سر آب |
| پیشبینی و مدیریت بحران | دادههای هواشناسی |
| مدیریت هوشمند آب در شبکههای آبیاری و زهکشی | دادههای اقلیمی، سازهای و تجهیزاتی و گیاهی |
حرکت به سمت «گفتوگو با داده» و زیرساخت بومی
فاز دوم پروژه بر مفهوم «گفتوگو با داده» متمرکز است تا سامانه بتواند به پرسشهای مبتنی بر پایگاه داده نیز پاسخ تحلیلی دهد. این سامانه کاملاً روی شبکه ملی اطلاعات فعال است و زیرساخت آن بر بستر دانشگاه خواجهنصیرالدین طوسی و با امکان استفاده از سکوی ملی هوش مصنوعی دانشگاه شریف فراهم شده است. مدیر پروژه تأکید کرد حتی در زمان قطعی کامل اینترنت بینالملل، سامانه بدون اختلال فعالیت داشته است.
زمانبندی و منابع مالی
عباس جعفری، مشاور هوش مصنوعی معاون وزیر نیرو، گفت بودجه این پروژه حدود ۱۵ میلیارد تومان و افق زمانی آن ۱۸ ماهه تعریف شده که پایان آن به شهریورماه سال آینده میرسد. وی اعلام کرد پیشنهاد اولیه تیم، زمان و بودجه بیشتری بود و پروژه عملاً با حدود یکسوم منابع پیشنهادی آغاز شد. فاز دوم که قرار بود تا پایان امسال تمام شود، با تأخیر مواجه شده و برآورد میشود تا اواخر خرداد ۱۴۰۵ به مرحله عملیاتی برسد.
منبع: isna.ir
تکنولوژی