سعید حجاریان: آیا باید منتظر تکرار اعتراضات خیابانی بود؟
مروری بر تحلیل حجاریان از اعتراضات
سعید حجاریان، تئوریسین جبهه اصلاحات، در گفتوگویی تفصیلی به تحلیل وضعیت سیاسی ایران و اعتراضات دیماه ۱۴۰۴ پرداخت. او با ابراز تسلیت به خانوادههای آسیبدیده، تأکید کرد رخدادهای این دوره به سادگی از حافظه جمعی پاک نخواهد شد.
از بین رفتن قدرت پیشبینی نظام
حجاریان با اشاره به تحولات جبری مانند تغییرات نسلی و ارزشی، استدلال کرد نظام سیاسی ایران نه این گذارها را درک کرده و نه در برابر تحولات ناشی از عملکرد خود، که جبری نیستند، واکنش مناسبی نشان داده است. به اعتقاد او، زمین سیاست آنقدر ناهموار شده که از سیاست جز یک کاریکاتور باقی نمانده و هویتهای صنفی و حزبی از بین رفتهاند.
تحلیل چهار پرسش کلیدی درباره اعتراضات
حجاریان فهم اعتراضات دیماه را در گرو پاسخ به چهار پرسش میداند: ماهیت و جرقه اعتراضات، دلیل فراتر رفتن از قوه مجریه، عوامل پراکندگی در شهرهای مختلف و همراهی اعتراضات با خشونت. او پاسخهای یکخطی ارجاعدهنده به «جنگ روانی دشمن» را ناکافی میداند و معتقد است برای اثرگذاری جنگ روانی باید بستری فراهم باشد.
انسداد سیاسی و تعریف روسای جمهور
او در پاسخ به چرایی عدم تمرکز اعتراضات بر قوه مجریه، به ساخت قدرت اشاره کرد. حجاریان معتقد است سنتی از سال ۱۴۰۰ بنا شده که رئیسجمهور را در «طول» رهبری تعریف میکند، نه در «عرض» آن. به گفته وی، این موضوع درباره آقایان رئیسی و پزشکیان – با وجود تفاوتهای جدی – به شکلهای مختلف صادق بوده و ابتکار عمل را از قوه مجریه سلب کرده است.
آینده: مثلث فشار و پیامدهای آن
حجاریان افق جامعه ایران را در محاصره یک مثلث پیچیده توصیف کرد: اسرائیل به عنوان عامل افقزدایی، دولت ترامپ با فشار حداکثری و حاکمیتی داخلی که افق اصلاحات درونزا را مسدود کرده است. به زعم او، زندگی در این شرایط دو پیامد دارد: تسلیمطلبی و تقویت گزارههای مداخله خارجی، و فرسودگی و افسردگی که هر تحرک اجتماعی را ممتنع میکند.
نتیجهگیری: ضرورت تغییر رویکرد
سعید حجاریان در پایان تأکید کرد مادامی که نظام سیاسی بخواهد معضلات را به شکل تبلیغاتی حل کند و تنها فهمش از جوانان، «زیست کافهای» آنها باشد، باید منتظر ملاقات دوباره آنان در خیابان بود. او تشکیل کمیتههای حقیقتیاب داخلی یا بینالمللی را در شرایط فعلی راهگشا ندانست.
منبع: Ettelaat
اخبار سیاسی