ریزش پشت ریزش؛ چه عاملی بورس را زمینگیر کرد؟
مروری کوتاه بر خبر
- شاخص کل بورس در ماههای اخیر افتهای محسوس و نگرانکنندهای را تجربه کرده است.
- رشد سریع و بدون وقفه بازار، فرصت تعادل و اصلاح قیمتها را از بین برد.
- بخش قابل توجهی از نقدینگی واردشده با انگیزه فرار از کاهش ارزش پول و ذاتاً ناپایدار بود.
- تصمیمات سیاستی نادرست، مانند تضعیف سازوکارهای کنترل نوسان، به رشد غیرواقعی دامن زد.
- ریسکهای سیاسی فرامنطقهای به عنوان عامل تشدیدکننده عمل کردند.
- تحلیل ناقص، نادیده گرفتن نقش عوامل داخلی و تمرکز صرف بر ریسکهای بیرونی است.
بررسی نمودار شاخص کل بازار سهام در ماههای اخیر نشان میدهد که شاخص با افتهای محسوس و نگرانکنندهای همراه شده است. این اتفاق در برخی روزها بیش از آنکه حاصل یک شوک ناگهانی باشد، نتیجه انباشت خطاهای سیاستی و تعویق یک اصلاح ضروری است.
تحلیل روند رشد غیرپایدار
مطابق نمودار شاخص کل، بازار طی یک بازه زمانی نسبتاً کوتاه، رشدی سریع و تقریباً بدون وقفه را تجربه کرده است. شیب این رشد بهگونهای است که نشانهای از توقف، تعادل یا بازنگری در قیمتها در آن دیده نمیشود. چنین رفتاری در هیچ بازاری نمیتواند پایدار تلقی شود. واقعیت این است که بازار در این نقطه به اصلاح نیاز داشت و اگر این اصلاح زودتر و در سطوح پایینتر اتفاق میافتاد، امروز نگرانی جدی درباره تبدیل آن به یک ریزش عمیق وجود نداشت.
نقش نقدینگی ناپایدار و تصمیمات سیاستی
یکی از ویژگیهای مهم روند اخیر بازار، رشد پیوسته و تند آن بدون ایجاد فرصت برای بازبینی و تثبیت قیمتهاست. این نوع حرکت، بیش از آنکه حاصل بهبود بنیادهای اقتصادی باشد، ناشی از انتظارات تورمی، کاهش اعتماد به پول ملی و نبود گزینههای جذاب برای حفظ ارزش داراییها بوده است. به بیان سادهتر، بخش قابل توجهی از پول وارد شده به بازار سهام، نه با نگاه سرمایهگذاری بلندمدت، بلکه با انگیزه فرار از کاهش ارزش پول وارد شده است. چنین پولی ذاتاً ناپایدار است و در زمان بروز اولین نشانههای ضعف، به سرعت از بازار خارج میشود.
در این میان، نمیتوان از نقش تصمیمات سیاستگذارانه چشمپوشی کرد. یکی از مهمترین این تصمیمات، تغییر سازوکاری بود که بهطور سنتی مانع نوسانهای غیرواقعی قیمتها میشد. حذف یا تضعیف این محدودیت، عملاً باعث شد که قیمتها با حجم اندکی از معاملات، جهشهای بزرگ را تجربه کنند. نتیجه این تصمیم، رشد سریعتر شاخص بود؛ اما این رشد، بر پایهای سست بنا شد.
ریسکهای سیاسی به عنوان عامل تشدیدکننده
بدون تردید، فضای سیاسی منطقه و تحولات فرامنطقهای، همواره یکی از عوامل اثرگذار بر بازار سرمایه ایران بوده است. احتمال بازگشت یا تشدید ریسکهای سیاسی، موضوعی است که هیچ تحلیلگری نمیتواند آن را نادیده بگیرد. اما اشتباه بزرگ در تحلیل وضعیت فعلی، نسبت دادن تمام مشکلات بازار به ریسکهای سیاسی فرامنطقهای است. این ریسکها ممکن است جرقه شروع افت را زده باشند، اما زمینه این افت از قبل و در درون بازار شکل گرفته بود.
نتیجهگیری سهعاملی
در نهایت ریزشهای دورهای در بازار سهام در شرایط کنونی، نتیجه همزمان سه عامل است؛ نخست، رشد سریع و بدون وقفهای که فرصت تعادل را از بازار گرفت. دوم، تصمیمات نادرست سیاستی که سازوکارهای طبیعی کنترل نوسان را تضعیف کرد و سوم، ریسکهای سیاسی فرامنطقهای که به عنوان عامل تشدیدکننده وارد عمل شدند. نادیده گرفتن نقش دو عامل اول و تمرکز صرف بر عامل سوم، تحلیلی ناقص و حتی گمراهکننده است.
منبع: ettelaat.com
اخبار اقتصادی