روستای لیالستان گیلان، روستای ملی بامبوبافی شد؛ هنری با قدمت یک قرن

روستای لیالستان در استان گیلان به تازگی به عنوان «روستای ملی بامبوبافی» به ثبت ملی رسیده است. این ثبت، رسمیت بخشیدن به هنری سنتی با قدمتی حدود یک قرن است که از نسلی به نسل دیگر در این روستا انتقال یافته و اکنون به پیوندی موفق بین طبیعت، معیشت و هنر تبدیل شده است.

تاریخچه بامبوبافی در لیالستان

نی خیزران یا بامبو، نخستین بار همزمان با ورود تخم چای توسط کاشف‌السلطنه به گیلان آورده شد و به دلیل رطوبت محیط اطراف رودخانه‌ها به خوبی رشد کرد. سعید رحمتی‌زاده، پیشکسوت این هنر، جرقه‌های نخست بامبوبافی در گیلان را همزمان با پا گرفتن کارخانه‌های چای می‌داند. او می‌گوید: «افرادی از چین برای راه‌اندازی کارخانه‌های چای به گیلان آمدند. همان‌طور که بیشتر ما ایرانی‌ها خوشنویسی و فرش‌بافی را به خوبی بلد هستیم، چینی‌ها هم استاد بامبوبافی هستند و به چند از نفر از بومی‌ها بافت الک برای غربال چای را یاد دادند.» افرادی مانند غلامرضا نصیری و جواد جهانگیری از نخستین‌های بامبوبافی در لیالستان بودند و آموزش این هنر به دیگر اهالی، با راه‌اندازی خانه صنایع دستی در سال ۱۳۵۵ در روستا، گسترش یافت.

ویژگی‌های هنر بامبوبافی لیالستان

بامبوی لیالستان از نوع سفید است. نقوش ایجاد شده در محصولات بر اثر انتخاب نوع بافت و با استفاده از تکنیک رد کردن رشته‌ها از زیر و روی یکدیگر ایجاد می‌شوند و همه بافت‌ها کاملاً هندسی هستند. محصولات متنوعی از انواع سبد، آجیل‌خوری و میوه‌خوری تا لوستر و دیوارکوب با این هنر ساخته می‌شوند. رحمتی‌زاده درباره کیفیت محصولات می‌گوید: «مشتری‌هایی دارم که می‌گویند ۳۰ سال است یک سبد بامبو دارند و هنوز هم قابل استفاده است.» فرآیند بافت با ایجاد دایره کف ظروف آغاز و سپس بدنه بافته می‌شود. در برخی موارد برای اتصال قطعات از مفتول سیمی یا چسب استفاده شده و در پایان برای یکنواختی محصول، برش نهایی انجام می‌گیرد.

پیامدهای ثبت ملی و چشم‌انداز آینده

یوسف سلمان‌خواه، مدیرکل میراث فرهنگی، گردشگری و صنایع دستی گیلان، ثبت ملی روستای لیالستان را به معنای به رسمیت شناختن یک هنر سنتی و میراث زنده، دانش بومی و هویت فرهنگی ریشه‌دار در جغرافیای گیلان می‌داند. او می‌گوید: «ثبت ملی این روستا نشان می‌دهد که صنایع‌دستی زمانی ماندگار و اثرگذار هستند که در بستر زندگی مردم جریان داشته باشند و لیالستان نمونه‌ای روشن از پیوند موفق میان طبیعت، معیشت و هنر است.» به باور وی، این ثبت می‌تواند به هدفمند شدن آموزش‌ها، ارتقای کیفیت تولید، ایجاد زنجیره ارزش و در نهایت افزایش درآمد هنرمندان بومی منجر شده و بستری برای توسعه گردشگری فرهنگی و تجربه‌محور فراهم کند.

منبع: hamshahrionline.ir

اخبار اجتماعی