خودروهای برقی؛ رقابت ژئوپلیتیکی چین، اروپا و آمریکا برای تسلط بر آینده صنعت
مروری کوتاه بر خبر
- گزارش مرکز پژوهشهای مجلس نشان میدهد حمایت از خودروهای برقی بخشی از رقابت اقتصادی و ژئوپلیتیکی قدرتهای جهانی است.
- چین به عنوان بزرگترین بازار و تولیدکننده، برقیسازی را به یک پروژه صنعتی-ژئوپلیتیکی تبدیل کرده است.
- اتحادیه اروپا با انگیزه زیستمحیطی و آمریکا با هدف احیای تولید داخلی این مسیر را دنبال میکنند.
- برقیسازی بدون توسعه همزمان شبکه برق پاک، اثر زیستمحیطی واقعی نخواهد داشت.
- ایران نیازمند راهبرد ملی منسجم و اصلاحات ساختاری در انرژی برای ورود به این عرصه است.
- تمرکز بر توسعه ناوگان حملونقل عمومی برقی مانند اتوبوسها برای ایران اثربخشی بیشتری دارد.
گزارش جدید مرکز پژوهشهای مجلس شورای اسلامی تأکید میکند که حرکت جهانی به سمت خودروهای برقی، فراتر از یک پروژه محیطزیستی، بخشی از رقابت اقتصادی، صنعتی و ژئوپلیتیکی قدرتهای جهانی برای تسلط بر آینده زنجیره ارزش این صنعت است. این گزارش به تحلیل انگیزههای متفاوت چین، اتحادیه اروپا و آمریکا و همچنین چالشها و الزامات پیش روی ایران در این مسیر میپردازد.
انگیزههای متفاوت قدرتهای جهانی
یافتههای این پژوهش نشان میدهد که برقیسازی در مناطق مختلف تابع اهداف متفاوتی است. **اتحادیه اروپا** این روند را در درجه نخست ابزاری برای تحقق تعهدات اقلیمی و کاهش انتشار گازهای گلخانهای با هدف کربن صفر تا سال ۲۰۵۰ میداند، اگرچه صنعت خودروسازی اروپا با مشکلاتی مانند کاهش فروش خودروهای برقی در سال ۲۰۲۴ مواجه شده است. در مقابل، انگیزه اصلی **ایالات متحده آمریکا** بیش از آنکه محیطزیستی باشد، احیای تولید داخلی، کاهش وابستگی به واردات و تقویت اشتغال است. سیاستهای این کشور اما ناپایدار و وابسته به تغییر دولتها توصیف شده است.
چین؛ پاسخ اصلی چرایی تحولات
گزارش، **چین** را مهمترین و اثرگذارترین بازیگر در این تحول معرفی میکند. چین نه تنها بزرگترین بازار خودروهای برقی جهان است، بلکه در تمام سطوح زنجیره ارزش از استخراج مواد اولیه تا تولید انبوه و صادرات نقش تعیینکننده دارد. تحلیل مرکز پژوهشها نشان میدهد نفوذ چین نتیجه برنامهریزی منسجم و راهبردی است که خودروهای برقی را به یک پروژه صنعتی-ژئوپلیتیکی تبدیل کرده و همین امر موجب شتابگیری تحولات جهانی شده است.
چالش کلیدی: برق سبز
این گزارش هشدار میدهد که برقیسازی حملونقل تنها در صورتی اثر واقعی زیستمحیطی دارد که شبکه تولید برق نیز همزمان به سمت منابع پاک حرکت کند. در غیر این صورت، شارژ خودروهای برقی با برق حاصل از سوختهای فسیلی، عملاً بخشی از آلایندگی را به نیروگاهها منتقل میکند. هزینه بالای تولید، نیاز به توسعه زیرساخت شارژ و تمرکز زنجیره تأمین باتری در چند کشور محدود از دیگر چالشهای جهانی این گذار عنوان شدهاند.
ایران و الزامات یک راهبرد ملی
در تحلیل مربوط به **ایران** تأکید شده است کشورهایی با شرایطی مانند یارانههای گسترده انرژی، ناترازی برق و محدودیتهای فناورانه، در صورت ورود بدون تحلیل هزینه-فایده و راهبرد ملی، ممکن است با هزینههای سنگین اقتصادی مواجه شوند. برقیسازی در ایران صرفاً مسئله واردات خودرو یا نصب ایستگاه شارژ نیست، بلکه نیازمند اصلاحات ساختاری در بخش انرژی، بازنگری در سیاستهای مالی و ایجاد حکمرانی منسجم است.
پیشنهادها: از همکاری با چین تا حملونقل عمومی
مرکز پژوهشهای مجلس پیشنهاد میکند ایران راهبرد ملی خود را در پیوند با تحولات ژئوپلیتیک جهانی طراحی کند. همکاری فناورانه با چین یک ضرورت اجتنابناپذیر دانسته شده، اما باید به گونهای تنظیم شود که به ارتقای ظرفیت تولید داخلی بینجامد. همچنین سیاستگذاری باید به جای تمرکز بر خودروهای شخصی، به سمت توسعه **حملونقل عمومی برقی** مانند اتوبوسها حرکت کند؛ مسیری که علاوه بر کاهش آلودگی، عدالت حملونقل و اثربخشی اقتصادی بیشتری در مقیاس ملی دارد.
منبع: asriran.com
اخبار اقتصادی