خلیج گرگان در آستانه خشکی کامل؛ فاجعه‌ای زیست‌محیطی در راه است؟

مروری کوتاه بر بحران خلیج گرگان

خلیج گرگان، یکی از مهم‌ترین اکوسیستم‌های تالابی شمال کشور، در معرض خشک شدن گسترده قرار دارد. بر اساس آمار، بیش از ۳۰ تا ۳۵ درصد از مساحت حدود ۴۰۰ کیلومتر مربعی آن خشک شده و پهنه آبی آن به کمتر از ۲۷۰ کیلومتر مربع رسیده است. این وضعیت، ضرورت اقدام فوری برای لایروبی دائمی، پمپاژ آب و تامین حق‌آبه را بیش از پیش برجسته می‌کند.

پیامدهای بهداشتی و زیست‌محیطی خشکی

خشک‌شدن خلیج گرگان منجر به افزایش قابل توجه گرد و غبار در منطقه شده است. سطح میانگین گرد و غبار در شهرهایی مانند گرگان، آق‌قلا و بندرگز به ۳۵۰ میکرون در متر مکعب رسیده که این رقم چهار برابر استاندارد سازمان جهانی بهداشت (WHO) است. این آلودگی باعث افزایش ۲۵ درصدی موارد مراجعه به بیمارستان‌ها به دلیل بیماری‌های تنفسی مانند آسم و التهاب ریه در سال ۱۴۰۴ شده است. از سوی دیگر، تخریب زیست‌بوم این خلیج، نابودی جمعیت ماهی‌های آب شیرین مانند کپور و سفید و نیز پرندگان آبی مهاجر را در پی داشته که به کاهش درآمد صیادان و نابودی یک منبع مهم تغذیه منطقه انجامیده است.

تلاش‌های ناموفق و راه حل پیشنهادی

در سال‌های گذشته، طرح‌های موقت لایروبی کانال‌های متصل به دریای خزر اجرا شده، اما به دلیل عدم برنامه‌ریزی برای لایروبی دائمی و ۲۴ ساعته، نتایج مطلوبی به‌دست نیاورده‌اند. کارشناسان محیط زیست و هیدرولوژی مانند دکتر علی محمدی تأکید می‌کنند که کانال‌ها به سرعت دوباره پر از گل و لای می‌شوند و برای حل این مشکل، نیاز به تخصیص اعتبار دائمی و اجرای یک برنامه لایروبی پایدار و مستمر است. پیشنهاد کارشناسان، اجرای طرح لایروبی دائمی با خرید تجهیزات پیشرفته و همکاری وزارتخانه‌های مربوطه است که می‌تواند علاوه بر نجات خلیج، بیش از ۵۰۰ شغل مستقیم و غیرمستقیم ایجاد کند.

واکنش مقامات و ضرورت اقدام ملی

استاندار گلستان، علی‌اصغر طهماسبی، نجات خلیج گرگان را یک ضرورت اکولوژیکی و اقتصادی خوانده و خواستار دخالت همیشگی دولت با تخصیص اعتبار دائمی شده است. وی با اشاره به مصوبه ۱۵ دی نهاد ریاست جمهوری برای استقرار دستگاه لایروب، از عدم اقدام عملی ملموس سازمان بنادر و کشتیرانی انتقاد کرد. معاون اول رئیس‌جمهور، محمدرضا عارف، نیز با انتقاد از برخورد شعاری با آبخیزداری، احیای خلیج گرگان و تالاب میانکاله را یک موضوع حیثیتی برای کشور عنوان کرده است. کارشناسان امیدوارند سفر رییس جمهور به استان گلستان، فرصتی برای تصویب بودجه مورد نیاز و اجرای فوری این طرح نجات‌بخش باشد.

منبع: فرارو

اخبار اجتماعی