تحریمها چه بلایی بر سر درآمد نفتی ایران آورد؟ کاهش ۱۴۰ میلیارد دلاری در ۱۴ سال
- میانگین صادرات نفت ایران از سال ۲۰۱۲ تا ۲۰۲۵ روزانه حدود یک میلیون بشکه کاهش یافته است.
- کاهش درآمدها بر بودجه دولت، سرمایهگذاری و ثبات بازار ارز اثر منفی گذاشته است.
بررسی روزنامه دنیای اقتصاد نشان میدهد تحریمها صادرات نفت ایران را به طور میانگین روزانه یک میلیون بشکه کاهش داده و درآمدی حدود ۱۴۰ میلیارد دلاری را از اقتصاد کشور حذف کرده است. این رقم بیش از درآمد سه سال نفت ایران قبل از تشدید تحریمها است.
کاهش تاریخی صادرات و درآمد
بر اساس این گزارش، از زمان تشدید تحریمهای هستهای در سال ۲۰۱۱ میلادی (۱۳۹۰ شمسی) میزان صادرات نفت خام کشور به طور میانگین یکمیلیون بشکه در روز کاهش یافته است. محاسبات نشان میدهد از سال ۲۰۱۲ تا ۲۰۲۵، این افت صادرات در مقایسه با روند پیشین، ۱۳۵.۸ میلیارد دلار کاهش درآمد نفتی برای کشور به همراه داشته که گرد آن به ۱۴۰ میلیارد دلار میرسد. این کاهش، فارغ از میزان تخفیفهایی است که ایران در دوره تحریم برای فروش نفت به مشتریانش ارائه داده است.
مقایسه دو دوره متفاوت
آمارها حاکی از آن است که در سالهای ۲۰۰۰ تا ۲۰۱۱، به طور میانگین روزانه ۲ میلیون و ۱۳۷ هزار بشکه نفت صادر میشده که این رقم در سالهای ۲۰۱۲ تا ۲۰۲۵ به یکمیلیون و ۲۱۳ هزار بشکه در روز رسیده است. میانگین درآمد سالانه نفت در دوره اول حدود ۴۱.۷ میلیارد دلار و در دوره دوم حدود ۳۲ میلیارد دلار بوده است.
پیامدهای از دست رفتن درآمد
کاهش درآمدهای نفتی دولت را ناچار به استفاده از ابزارهایی مانند استقراض، انتشار اوراق بدهی و افزایش پایه پولی برای جبران کسری بودجه کرده که به تشدید تورم و بیثباتی اقتصاد کلان انجامیده است. اگر این درآمد از دسترفته وجود داشت، میتوانست بخشی از کسری بودجه ساختاری را پوشش دهد، فشار بر منابع بانک مرکزی را کاهش دهد و به ثبات بازار ارز کمک کند.
اثرات بلندمدت و پویا
اهمیت رقم ۱۴۰ میلیارد دلار تنها در درآمد از دست رفته خلاصه نمیشود. اگر این منابع در چارچوب یک سیاست توسعهای سرمایهگذاری میشدند، میتوانستند اثر چندبرابری بر تولید و صادرات کشور بگذارند. کاهش سرمایهگذاری در صنعت نفت به معنای افت تدریجی ظرفیت تولید، کاهش سهم از بازار جهانی و از دست دادن فرصتهای توسعه میادین مشترک بوده است.
تصویر بزرگتر تحریمها
این برآورد صرفاً تفاوت درآمد نفت خام را منعکس میکند و به معنای محاسبه کل خسارت اقتصادی تحریمها نیست. تحریمها با محدود کردن تجارت خارجی، افزایش هزینههای مبادله و قطع ارتباط با شبکههای مالی بینالمللی، اثرات گستردهتری بر کل اقتصاد ایران گذاشتهاند.
منبع: Ecoiran
اخبار اقتصادی