تجمع ۲۲ بهمن چه پیامی برای تحلیل‌گران غربی داشت؟

تحلیل‌های دو جامعه‌شناس ایرانی درباره تجمع گسترده مردم در ۲۲ بهمن، بر چند محور کلیدی تأکید دارد: رد روایت‌های رسانه‌های خارجی، نمایش سرمایه اجتماعی موجود، و مطالبه عمومی برای اصلاحات درون‌حکومتی. این گزارش که در مشرق منتشر شده، بر این نکته پافشاری می‌کند که تصویر واقعی جامعه ایران را باید در چنین صحنه‌هایی جست‌وجو کرد.

تحلیل یک جامعه‌شناس: از گلادیاتورها تا بدنه خاکستری

اصغر مهاجری، جامعه‌شناس، با اشاره به مفهوم «گلادیاتورهای نظام سیاسی» گفت هر نظامی برای تداوم به بدنه‌ای وفادار نیاز دارد و این رقم در ایران «نسبتاً بالاست». او اظهار داشت عدد ایده‌آل گلادیاتورها در جهان ۲۵ درصد است و اگر این عدد از ۷ درصد کمتر شود، نظام در فرآیند سقوط قرار می‌گیرد. به گفته وی، این عدد در نظام ایران «عدد قابل توجهی» است.

مهاجری به وجود یک «بدنه خاکستری» بزرگ نیز اشاره کرد که نه علاقه‌مند به حضور روزانه (حامیان) و نه شبانه (معترضان رادیکال) است. به عقیده او، مخرج مشترک همه گروه‌ها — اعم از موافق، مخالف و خاکستری — انتقاد از «ناکارآمدی‌ها»یی مانند بی‌ثباتی پول ملی و بیکاری است. تفاوت در این است که بدنه خاکستری و بسیاری از حاضران در ۲۲ بهمن معتقدند «نظام ناکارآمد است؛ اما نباید برود باید بماند و اصلاحات اعمال کند.»

تأکید بر لزوم اصلاحات فوری و عقلانیت

مهاجری خروجی پیام حضور مردم را در سه مورد خلاصه کرد: نیاز کشور به برخوردهای عقلانی به جای هیجانی، لزوم انجام اصلاحات و فوریت این اقدامات. او تصریح کرد اولین گام، رهایی جامعه از «آنومی مضاعف» و ایجاد ثبات پول ملی است. این جامعه‌شناس خطاب به نظام رسانه‌ای داخلی گفت: «بخش عقلانی نظام رسانه‌ای باید، تحلیل بی‌طرفانه و ناب ارائه دهد و این مطالبه را پیگیری کند که با وجود نجابت مردم… شما برای آنان چه کردید؟»

هشدار درباره سوءاستفاده از سرمایه اجتماعی

محسن بدره، جامعه‌شناس دیگر، هشدار داد که حضور گسترده مردم نباید به معنای نادیده گرفتن اشکالات تعبیر شود. او گفت: «گاهی برخی از این جمعیت استفاده می‌کنند به این معنی که حجم ندانم‌کاری‌های ما باعث نشده که بدنه مردمی از دست برود. هنوز می‌توانیم به راه‌های گذشته ادامه دهیم و اصلاحات انجام ندهیم. این سوءاستفاده از بدنه مردمی انقلابی تعبیر می‌شود.»

بدره انقلاب ایران را به «معدن بسیار بزرگ از سرمایه اجتماعی» تشبیه کرد که از مشروطه شروع شده، اما هشدار داد بدون بازتولید، فقط در حال مصرف این سرمایه هستیم. او قوی‌ترین تجمع عمر خود را پس از شهادت سردار سلیمانی دانست و تأکید کرد وقتی کنشی علیه آرمان‌های ملی صورت گیرد، واکنش مردم شدیدتر است.

پیام به فضای داخلی و خارجی

بدره در جمع‌بندی کلان تصویر تجمع ۲۲ بهمن گفت این رویداد نشان داد تحلیل‌های ساده‌انگارانه درباره «فروپاشی اجتماعی» ایران بیشتر «خیالات» است. به گفته وی، با وجود همه جنگ روانی و دشواری‌ها، «هنوز یک سرمایه اجتماعی عظیم و قوی داریم». او نتیجه گرفت که مردم ایران به این آگاهی رسیده‌اند که «علاج در این وطن است» و هر تغییری باید از درون و از «رهگذر جمهوریت» رقم بخورد.

منبع: mashreghnews.ir

اخبار سیاسی