بلاتکلیفی شغلی و تحصیلی چگونه هویت و امید جوانان را می‌فرساید؟

مروری بر هشدار یک جامعه‌شناس

حامد بخشی، جامعه‌شناس و عضو هیأت علمی جهاد دانشگاهی خراسان‌رضوی، در گفت‌وگو با ایسنا نسبت به تأثیر وضعیت بلاتکلیفی شغلی و تحصیلی بر هویت و امید اجتماعی جوانان هشدار داد. وی وضعیت تعلیق را شرایطی دشوار توصیف کرد که افراد معمولاً ترجیح می‌دهند هرچه سریع‌تر از آن عبور کنند، حتی اگر این عبور با مشقت همراه باشد.

بلاتکلیفی چگونه هویت را تحت تأثیر قرار می‌دهد؟

بخشی با تشریح ابعاد این بلاتکلیفی اظهار داشت: بلاتکلیفی شغلی به معنای بیکاری و نبود افق روشن برای اشتغال و بلاتکلیفی تحصیلی به معنای ندانستن درباره ادامه تحصیل یا آینده پس از آن است. به گفته وی، بخش مهمی از هویت افراد، به‌ویژه جوانان، از موقعیت‌های شغلی و تحصیلی آن‌ها شکل می‌گیرد و وقتی این حوزه‌ها در حالت تعلیق قرار می‌گیرند، هویت و امید آنان نیز آسیب جدی می‌بیند.

چشم‌انداز مبهم دانشجویان و فارغ‌التحصیلان

این جامعه‌شناس به وضعیت خاص جوانان اشاره کرد و گفت: آنچه امروز به‌طور خاص مشاهده می‌شود، بیکاری فارغ‌التحصیلان و فقدان چشم‌انداز روشن برای دانشجویان در حال تحصیل است. به گفته بخشی، بسیاری از دانشجویان امیدی به وضعیت پس از پایان تحصیلات خود ندارند، مگر با این تصور که شاید بتوانند مهاجرت کنند. وی افزود این مسیر نیز با تغییرات سیاسی در کشورهای مقصد و قدرت‌گیری جریان‌های راست‌گرا در اروپا و ایالات متحده، روزبه‌روز محدودتر می‌شود.

نقش رسانه‌ها به عنوان کاتالیزور

بخشی در بخش دیگری از صحبت‌هایش به نقش رسانه‌ها و شبکه‌های اجتماعی پرداخت و تصریح کرد: رسانه‌ها در تشدید این احساس نقش کاتالیزور دارند، به این معنا که احساسات موجود در جامعه را منتقل و تقویت می‌کنند. وی تأکید کرد که رسانه‌ها خود منشأ این وضعیت نیستند، اما به تشدید و گسترش آن در میان افراد جامعه کمک می‌کنند.

پیامدهای تداوم بلاتکلیفی

این عضو هیأت علمی درباره عواقب ادامه این شرایط هشدار داد و خاطرنشان کرد: هرچند مردم همچنان به زندگی ادامه می‌دهند، اما انتظار می‌رود با افزایش آسیب‌های اجتماعی روبه‌رو شویم. به گفته وی، بی‌تعهدی، انزوای اجتماعی، کاهش احساس تعلق و تضعیف پیوندهای اجتماعی از پیامدهای چنین شرایطی است. بخشی هشدار داد وقتی بندهای اجتماعی که افراد را به نظم و انضباط اجتماعی متصل می‌کند تضعیف شود، جامعه با رشد آسیب‌های اجتماعی مواجه خواهد شد.

راهکار بازسازی امید

بخشی در پایان درباره راهکارهای ممکن برای بازسازی امید در میان جوانان گفت: امید زمانی بازمی‌گردد که افراد نشانه‌های روشن و ملموسی از تغییر شرایط مشاهده کنند. وی افزود: امروز جامعه به این ادراک رسیده که وضعیت موجود، بازتولیدکننده خود است و تنها یک تغییر کلیدی می‌تواند این چرخه را بشکند. به همین دلیل، جوانان و به‌طور کلی جامعه منتظر نشانه‌ای واضح از تغییر هستند تا بتوانند بر پایه آن دوباره امید را بازسازی کنند.

منبع: Isna