بسته شدن تنگه هرمز چه بر سر اقتصاد جهان میآورد؟
- کارشناسان هشدار میدهند بسته شدن آن قیمت نفت را به بالای ۲۰۰ دلار و قیمت گاز را تا ۲۰۰٪ افزایش میدهد.
مروری کوتاه بر اهمیت استراتژیک تنگه هرمز
تنگه هرمز، تنها یک معبر آبی نیست. بر اساس گزارش اداره اطلاعات انرژی آمریکا (EIA)، این آبراه باریک به عرض تنها ۲ مایل دریایی (۳.۷ کیلومتر) برای هر خط کشتیرانی، حیاتیترین گلوگاه انرژی جهان محسوب میشود. روزانه حدود ۲۰ میلیون بشکه نفت، فرآوردههای نفتی و گاز از این تنگه عبور میکند. بر اساس دادههای سال ۲۰۲۳، ۲۷٪ از کل تجارت دریایی نفت خام و فرآوردهها و ۲۲٪ از تجارت گاز طبیعی مایع (LNG) جهان از این مسیر میگذرد و فاقد جایگزین عملیاتی برای این حجم عظیم است.
شوک بیسابقه به بازار نفت و گاز
حذف ناگهانی این حجم از تجارت انرژی، شوکی بیسابقه به بازار جهانی وارد میکند. مؤسسات مالی مانند گلدمن ساکس پیشبینی میکنند در صورت انسداد، قیمت نفت برنت بلافاصله به بازه ۱۰۰ دلار صعود کرده و در صورت تداوم بحران، از مرز ۲۰۰ دلار نیز عبور خواهد کرد. در بخش گاز، آسیبپذیری بیشتر است. بلومبرگ هشدار میدهد قیمت گاز در بازار اروپا و آسیا میتواند بین ۸۰ تا ۲۰۰٪ افزایش یابد. با توجه به نبود ذخایر استراتژیک گاز، این انسداد به معنای قطع فوری سوخت صنایع و سیستمهای گرمایشی در بخشهای وسیعی از جهان خواهد بود.
موج تورم و فروپاشی زنجیره تأمین
بسته شدن تنگه هرمز تنها به بازار انرژی محدود نمیشود. گزارش صندوق بینالمللی پول تصریح میکند که افزایش هزینه انرژی و حملونقل دریایی، تورم جهانی را در کمتر از یک ماه چندین درصد افزایش میدهد. اختلال در حرکت تانکرها، زنجیره تأمین جهانی را با چالش مواجه و قیمت سوخت از جمله بنزین را به شدت بالا میبرد. این موضوع به ویژه برای اقتصاد ایالات متحده و زندگی آمریکاییها تأثیرگذار است.
کشورهای در خط مقدم آسیب
برآورد اندیشکدههای جهانی نشان میدهد اقتصادهای آسیایی در خط مقدم این فاجعه قرار دارند. حدود ۸۳٪ از نفت عبوری از هرمز به مقصد آسیا است. چین با واردات روزانه بیش از ۵ میلیون بشکه از این مسیر، همراه با هند، ژاپن و کرهجنوبی با فلج شدن صنایع تولیدی روبرو میشوند. اروپا نیز به دلیل وابستگی فزاینده به گاز قطر با بحران امنیت انرژی مواجه خواهد شد. کشورهای صادرکنندهای مانند عراق، کویت و قطر که تقریباً تمام صادراتشان از هرمز است، با قطع کامل درآمد روبرو میشوند.
محدودیت ذخایر و چالشهای لجستیکی
طبق گزارش آژانس بینالمللی انرژی (IEA)، مجموع ذخایر استراتژیک نفت اعضا حدود ۱.۲ میلیارد بشکه است، اما محدودیت فنی نرخ برداشت (حداکثر ۲۴ میلیون بشکه در روز) باعث میشود این ذخایر تنها برای مدتی کوتاه فشار را تعدیل کنند و ظرف ۶ ماه به پایان برسند. از سوی دیگر، تحلیلهای مرکز مطالعات استراتژیک و بینالمللی (CSIS) نشان میدهد ایران میتواند مسیر تنگه هرمز را بین ۱۵ تا ۴۵ روز غیرقابل استفاده نگاه دارد. عملیات پاکسازی و مینروبی زیر آتش نیز هفتهها به طول میانجامد. این اختلال سیستم بیمه دریایی را دچار فروپاشی موقت کرده و کشتیها را ناچار به مسیر طولانیتر دور آفریقا (دماغه امید نیک) میکند که ۲ هفته (۸۰۰۰ مایل) به زمان سفر و میلیونها دلار به هزینهها اضافه میکند.
منبع: Mashreghnews
اخبار اقتصادی