بحران نقدینگی عراق؛ اهرم فشار آمریکا بر ایران تا کجا پیش میرود؟
مروری کوتاه بر خبر
- وابستگی ساختاری عراق به گاز و برق ایران پس از سال ۲۰۰۳ شکل گرفته است.
- آمریکا با کنترل حسابهای دلاری نفتی عراق در فدرال رزرو، پرداخت بدهی به ایران را هدف گرفته است.
- بدهی عراق به ایران بابت گاز و برق حدود دو تا سه میلیارد دلار انباشته شده است.
- تحریم بانکهای عراقی، سیستم پرداخت و تأمین نقدینگی این کشور را مختل کرده است.
- قطع انرژی ایران میتواند به بیثباتی سیاسی و خاموشیهای گسترده در عراق منجر شود.
- راههای برونرفت شامل مبادلات تهاتری، استفاده از ارزهای ملی و چرخش به شرق مطرح است.
بحران نقدینگی عراق و معضل بدهی انرژی به ایران، فراتر از یک اختلاف مالی ساده، به نمادی از فشار ژئوپلیتیک تبدیل شده است. آمریکا با استفاده از سلطه دلاری و تحریم بانکها، تلاش دارد تا رابطه انرژی تهران و بغداد را قطع کند، غافل از پیامدهای این تصمیم بر امنیت و ثبات داخلی عراق.
وابستگی انرژی؛ از همکاری تا اهرم فشار
پس از سال ۲۰۰۳ و سقوط صدام حسین، عراق با ویرانی زیرساختهای تولید برق مواجه شد. ایران به عنوان طبیعیترین و مقرونبهصرفهترین منبع، به تأمینکننده اصلی گاز و برق مناطق مرکزی و جنوبی عراق تبدیل شد. این وابستگی ساختاری، همواره در تنش با تحریمهای یکجانبه آمریکا علیه ایران قرار داشته است. سیستم بانکی عراق به دلیل ترس از تحریم، در پرداختها با مشکل مواجه شده و این موضوع به انباشت بدهی انجامیده است.
اهرم فدرال رزرو؛ سلطه دلار بر اقتصاد عراق
قلب بحران در نیویورک میتپد. تقریباً تمام درآمدهای ارزی عراق از صادرات نفت، به دلار است و در حسابهایی تحت کنترل فدرال رزرو نیویورک نگهداری میشود. واشنگتن با تهدید به مسدودسازی این جریان دلاری، اهرم قدرتمندی برای فشار بر بغداد به دست آورده است. پیام واضح است: کاهش روابط اقتصادی با ایران در ازای حفظ دسترسی به دلارهای نفتی. این فشار در شرایطی وارد میشود که اقتصاد عراق به دلیل نوسانات قیمت نفت با کسری بودجه و کاهش ذخایر ارزی مواجه شده است.
تحریم بانکها و خفگی سیستم پرداخت
در ماههای اخیر، دهها بانک عراقی به اتهام دور زدن تحریمها علیه ایران یا عدم رعایت استانداردهای مبارزه با پولشویی تحریم شدهاند. این اقدام، دست بانک مرکزی عراق برای یافتن کانالهای مطمئن پرداخت را بسته است. پیامدهای این وضعیت عبارتند از:
راههای برونرفت و آینده رابطه انرژی
در مواجهه با این فشار، راهکارهای جایگزین مختلفی مطرح شدهاند:
– **مبادلات تهاتری و ارزهای ملی:** استفاده از دینار و ریال یا مبادله کالا به کالا.
– **چرخش به شرق:** استفاده از ارزهایی مانند یوان چین یا روبل روسیه در مبادلات.
– **مکانیسمهای پرداخت منطقهای:** ایجاد سیستم پرداخت مستقل در غرب آسیا.
– **دیپلماسی انرژی سهجانبه:** تغییر رابطه از حالت واردات محض به همکاری تولیدی مشترک.
گذار از سیستم دلاری فرآیندی پیچیده است، اما تنوعبخشی به ذخایر ارزی و کانالهای پرداخت به یک ضرورت امنیت ملی تبدیل شده است. فشار آمریکا بر عراق، بدون در نظر گرفتن پیامدهای آن بر زندگی میلیونها شهروند عراقی، میتواند به بیثباتی بیشتر در منطقه بینجامد.
منبع: فرارو
اخبار سیاسی