آیا کنگره آمریکا میتواند ترامپ را از حمله نظامی به ایران بازدارد؟
- یک کارشناس حقوقی تاکید میکند که حمله به ایران بدون رای کنگره غیرقانونی خواهد بود.
- موضعگیری صریح کنگره میتواند یک عامل بازدارنده حقوقی و سیاسی مهم باشد.
در پی اظهارات و تحرکات اخیر، بحث درباره حدود اختیارات رئیسجمهور آمریکا در اقدام نظامی علیه ایران بار دیگر در کانون توجه کنگره قرار گرفته است. نمایندگانی از دو حزب اصلی در حال پیشبرد اقدامی هستند تا مانع از عملیات احتمالی بدون مجوز شوند.
تلاش دوحزبی در کنگره برای محدودسازی
توماس مسی، نماینده جمهوریخواه، و رو خانا، نماینده دموکرات، اعلام کردند که قصد دارند قطعنامهای ذیل قانون اختیارات جنگی ارائه دهند. هدف این قطعنامه منع دونالد ترامپ از صدور دستور اقدام نظامی علیه ایران بدون تایید صریح کنگره است. مسی در تاریخ ۱۸ فوریه (۲۹ بهمن) در شبکه اجتماعی ایکس نوشت: «طبق قانون اساسی، کنگره باید درباره جنگ رایگیری کند. من و نماینده رو خانا این رایگیری را هرچه سریعتر در مجلس نمایندگان به جریان خواهیم انداخت. من به نفع اولویت دادن به آمریکا رای خواهم داد، و این یعنی رای مخالف با جنگهای بیشتر در خاورمیانه.»
تحلیل حقوقی: حمله بدون کنگره "غیرقانونی است"
دیوید یانوفسکی، مدیر موقت «پروژه قانون اساسی» در نهاد نظارتی «پروژه نظارت بر دولت»، در گفتوگو با مجله تایم به پرسشهایی درباره مشروعیت حقوقی حملات احتمالی پاسخ داد. او در پاسخ به این سوال که اگر ترامپ فردا دستور حمله به ایران را صادر کند، آیا این اقدام میتواند از نظر قانونی توجیهپذیر باشد، گفت: «پاسخ کوتاه این است که خیر. هیچ نشانهای وجود ندارد که شرایطی فراهم باشد که به ترامپ اختیار یکجانبه برای اقدام نظامی بدهد.» یانوفسکی اضافه کرد که اختیارات ذاتی رئیسجمهور فقط در شرایط اضطراری واقعی مانند یک حمله جاری یا تهدید کاملاً روشن و قریبالوقوع قابل اعمال است و در حال حاضر هیچ نشانهای از چنین وضعیتی وجود ندارد.
مسیر قانونی برای توجیه عملیات
یانوفسکی در پاسخ به این سوال که برای موجه بودن اقدام نظامی، کاخ سفید چه باید بکند، گفت: «سادهترین پاسخ این است که دولت باید موضوع را به کنگره ارجاع دهد. حمله برنامهریزیشده علیه یک دولت مستقل در سادهترین تعریف، یک اقدام جنگی است. طبق قانون اساسی اختیار انحصاری اعلام جنگ در اختیار کنگره است نه رئیسجمهور. بنابراین چنین اقدامی نیازمند رایگیری و تایید کنگره خواهد بود.»
مقایسه با حملات گذشته و پیامدهای قطعنامه کنگره
این کارشناس حقوقی در مقایسه با حملات گذشته به تاسیسات هستهای ایران نیز گفت: «موضع من این است که آن حملات نیز از نظر قانونی قابل توجیه نبودند و حملات احتمالی کنونی نیز به همین شکل غیرقابل توجیه خواهند بود.» او درباره پیامدهای احتمالی تصویب قطعنامه محدودکننده توسط کنگره اظهار داشت که چنین اقدامی محاسبات حقوقی را تغییر داده و میتواند وکلای دولت را در ارائه تفسیرهای خلاقانه برای توجیه عملیات محتاطتر کند. از نظر سیاسی نیز، اعلام صریح نبود حمایت کنگره میتواند یک عامل بازدارنده مهم باشد.
علل انفعال کنگره و ضرورت اقدام فوری
یانوفسکی در پاسخ به چرایی کمرنگ بودن واکنش کنگره به تجمع نیروهای نظامی، به دلایل ساختاری بلندمدت و ملاحظات سیاسی کوتاهمدت اشاره کرد. او گفت: «در کنار تلاش چند دههای قوه مجریه برای گسترش دامنه اختیارات خود، شاهد نوعی تسلیم و انفعال کنگره در برابر این روند بودهایم. از برخی جهات، این بخشی از یک روند طولانیمدت و از نظر قانون اساسی بسیار خطرناک است.» وی با اشاره به تلاش ناموفق برای تصویب قطعنامه پس از حملات گذشته، افزود: «اینکه امروز دوباره در چنین وضعیتی قرار گرفتهایم، نشان میدهد آن ارزیابی نادرست بوده است و ضرورت اقدام فوری کنگره را بیش از پیش برجسته میکند.»
منبع: Afkarnews
اخبار سیاسی