آیا نظام مالیاتی هوشمند ایران در حد شعار باقی می‌ماند؟

رمضان رحیمی دشتلویی، عضو هیئت رئیسه کمیسیون آموزش و تحقیقات مجلس، در گفت‌وگو با افکارنیوز به تشریح مزایا و موانع اصلی تحقق نظام مالیاتی هوشمند در کشور پرداخت. وی نقطه قوت این نظام را دیدن تمام تصویر اقتصاد دانست، اما هشدار داد بدون حاکمیت داده قوی، این طرح در حد شعار باقی خواهد ماند.

مزایای مالیات هوشمند: شفافیت و عدالت

رحیمی دشتلویی با تأکید بر اینکه سامانه‌های مالیاتی هوشمند با اتصال به بانک‌ها، گمرک، ثبت اسناد و بیمه، جریان واقعی درآمد و هزینه را ثبت می‌کنند، گفت این اتصال اجازه نمی‌دهد بخشی از فعالیت اقتصادی در سایه بماند. به گفته وی، وقتی داده‌ها دقیق و به‌روز باشند، امکان صدور فاکتورهای صوری، کتمان درآمد و استفاده هم‌زمان از معافیت‌های متعدد به حداقل می‌رسد و این شفافیت به‌طور سیستماتیک راه‌های معمول فرار مالیاتی را می‌بندد.

وی افزود این داده‌محوری به نفع مودیان خوش‌حساب نیز عمل می‌کند، چرا که مالیات بر مبنای اطلاعات واقعی و قابل‌استناد محاسبه می‌شود، نه بر اساس حدس ممیز یا برآوردهای سلیقه‌ای. در این نظام، سازمان مالیاتی می‌تواند اظهارنامه‌های پیش‌فرض را بر مبنای تراکنش‌های واقعی تهیه کند و اختلاف و دعوا میان مودی و ممیز کاهش یابد. نتیجه این است که فردی با درآمد کمتر، بیش از توانش مالیات نمی‌دهد و صاحبان درآمدهای بالا و فعالیت‌های پنهان، امکان فرار پیدا نمی‌کنند.

مانع اصلی: ضعف حاکمیت داده و مقاومت دستگاه‌ها

این نماینده مجلس مهم‌ترین مانع موفقیت نظام مالیاتی هوشمند در کشور را ضعف نظام داده‌ها و زیرساخت‌های اطلاعاتی عنوان کرد. رحیمی دشتلویی تأکید کرد تجربه ایران نشان می‌دهد که هنوز بانک‌های اطلاعاتی کشور یکپارچه نیست و داده‌ها در دستگاه‌های مختلف با فرمت‌های متفاوت ذخیره می‌شود. وی هشدار داد اگر ستون فقرات داده‌ای کشور تقویت نشود، هر چقدر هم نرم‌افزار و سامانه طراحی شود، خروجی در حد دیجیتالی‌کردن فرم‌ها باقی می‌ماند، نه یک نظام واقعاً هوشمند. به گفته او، متأسفانه ناهماهنگی و مقاومت دستگاه‌ها در تبادل اطلاعات، عملاً سرعت هوشمندسازی را کُند کرده است. بسیاری از نهادها با داده‌های خود مثل مِلک اختصاصی رفتار می‌کنند و با وجود تصریح قانون، همه داده‌ها را در اختیار سازمان مالیاتی نمی‌گذارند.

نتیجه‌گیری: الزام به حاکمیت داده قوی

عضو هیئت رئیسه کمیسیون آموزش و تحقیقات مجلس در پایان خاطرنشان کرد بدون شکل‌گیری یک حاکمیت داده قوی و الزام‌آور، که هم استاندارد مشترک تعریف کند و هم ضمانت اجرا برای همکاری بین دستگاه‌ها داشته باشد، نظام مالیاتی هوشمند در حد شعار باقی خواهد ماند.

منبع: Afkarnews

اخبار اقتصادی