آیا مذاکرات ایران و آمریکا در سایه تهدید نظامی به توافق می‌رسد؟

مروری کوتاه بر تحولات مذاکرات

گزارش‌ها حاکی از آن است که دور تازه‌ای از مذاکرات غیرمستقیم ایران و آمریکا به زودی در اروپا برگزار خواهد شد. اگرچه منابع خبری محل دقیق آن را ژنو یا وین عنوان می‌کنند، اما به نظر می‌رسد این‌بار مسقط میزبان نخواهد بود. این گفت‌وگوها در شرایطی پیگیری می‌شود که فضای پیرامونی آن با تهدیدهای نظامی و ادبیات تند مقامات آمریکایی آمیخته است.

دوگانه تهدید و توافق در مواضع آمریکا

دونالد ترامپ، رئیس‌جمهور آمریکا، به طور همزمان بر دو محور تأکید دارد: از یک سو اعلام می‌کند که مذاکرات برای جلوگیری از دستیابی ایران به سلاح هسته‌ای است و از سوی دیگر، هم‌زمان با اعزام ناوهای هواپیمابر و تقویت آرایش نظامی در غرب آسیا، از «پیامدهای بسیار سنگین» شکست دیپلماسی سخن می‌گوید. او حتی اخیراً گزینه «تغییر رژیم» را نیز بر زبان آورده است. این مواضع، دامنه تنش را به سطحی وجودی کشانده که حساسیت تهران را افزایش داده است.

خط قرمزهای تهران و راهبرد «دیپلماسی در سایه بازدارندگی»

از سوی دیگر، مقامات ایرانی به صراحت اعلام کرده‌اند که برنامه دفاعی و موشکی کشور غیرقابل مذاکره است و تمرکز گفت‌وگوها باید بر موضوع هسته‌ای و لغو تحریم‌ها باشد. سیدعباس عراقچی، دیپلمات ارشد ایرانی، تأکید کرده که ایران آماده مذاکره است، اما به همان اندازه برای مقابله با هرگونه تجاوز آمادگی دارد. این موضع، بازتاب راهبردی است که «دیپلماسی در سایه بازدارندگی» خوانده می‌شود.

نقش محوری عمان و آغاز بحث بر سر جزئیات

در این میان، نقش عمان به عنوان میانجی کلیدی پررنگ است. بر اساس گزارش‌ها، استیو ویتکاف، مشاور امنیت ملی آمریکا، پیام‌هایی را از طریق وزیر خارجه عمان برای تهران ارسال کرده و سندی نیز به علی لاریجانی در سفر اخیرش به مسقط تحویل داده شده است. این تحرکات نشان می‌دهد مذاکرات وارد مرحله تبادل پیشنهادات مکتوب و بحث بر سر جزئیات شده است.

سناریوهای محتمل پیش‌رو

در افق پیش‌رو، سه سناریوی اصلی متصور است: نخست، دستیابی به یک توافق حداقلی و موقت برای توقف تنش‌ها و خرید زمان. دوم، توافقی جامع‌تر با چارچوبی مشابه گذشته اما با اصلاحاتی در نظارت و زمان‌بندی. سوم، شکست دیپلماسی و ورود به چرخه‌ای از تقابل که می‌تواند به برخوردی محدود یا گسترده بینجامد. نتیجه نهایی تا حد زیادی به نسبتی بستگی دارد که بین منطق گفت‌وگو و منطق قدرت در ژنو برقرار می‌شود.

منبع: فرارو