آیا ایران و آمریکا از هزینههای بالای جنگ آگاهند؟ تحلیل یک دیپلمات پیشین
- وی محتملترین جرقه درگیری را یک برخورد تصادفی در خلیج فارس یا تنگه هرمز دانست.
- موسویان تأکید کرد تحت فشار، ایران امتیاز یکجانبه نخواهد داد و شرکای منطقهای خود را کنار نمیگذارد.
مروری بر تحلیل یک دیپلمات پیشین
سیدحسین موسویان، رئیس پیشین کمیته روابط خارجی دبیرخانه شورای عالی امنیت ملی و عضو کلیدی تیم پیشین مذاکرهکننده هستهای، در گفتوگویی با مجله «پنگ پای» چین به تحلیل روابط ایران و آمریکا پرداخت. وی گفتوگوهای اخیر در ژنو را گامی پیشرونده اما دور از خط پایان توصیف و بر آگاهی طرفین از هزینههای جنگ تأکید کرد.
ارزیابی مذاکرات ژنو و تصویر کلان
موسویان گفتوگوهای ۱۷ فوریه در ژنو را دارای پیشرفت دانست که توانست کانال دیپلماتیک را حفظ و جهتگیری مرحله بعد را روشن کند. او خواستار نگاه به تصویر کلان شد و پیشنهاد داد همکاری اقتصادی گسترده، مانند عرضه روزانه ۲ میلیون بشکه نفت ایران به شرکایی از جمله آمریکا و چین در ازای اجرای پروژههای بزرگ زیرساختی، میتواند به عنوان کاتالیزور اعتماد سیاسی عمل کند.
محتملترین جرقه درگیری و پیامدهای حمله
به گفته این دیپلمات پیشین، محتملترین جرقه برای درگیری مستقیم، یک برخورد تصادفی («شلیک نخست») در آبها یا حریم هوایی خلیج فارس یا تنگه هرمز است. وی افزود هر دو طرف از هزینههای بالای جنگ آگاهند و از کانالهای ثالثی مانند عمان و قطر در ارتباط هستند، اما این سازوکارها شکننده است. موسویان هشدار داد حمله آمریکا به ایران رویدادی محدود نخواهد بود و بیثباتی منطقهای را تشدید، بازارهای جهانی انرژی را مختل و خطر درگیری گستردهتر را افزایش میدهد.
تناقض در سیگنالهای آمریکا و نقش اسرائیل
موسویان سیگنالهای آمریکا را اغلب متناقض و گیجکننده خواند که بیاعتمادی را تشدید و باور به صداقت مسیر دیپلماتیک را دشوار میسازد. او اسرائیل را محرک اصلی تقابل میان آمریکا و ایران دانست که انعطافپذیری سیاست خارجی آمریکا را محدود میکند.
تأثیر فشار داخلی بر مواضع ایران
وی در پاسخ به تأثیر اعتراضات داخلی و فشار اقتصادی بر مواضع ایران گفت افزایش فشار داخلی معمولاً دولتها را در سیاست خارجی محتاطتر و کمانعطافتر میکند. به گفته او، تشدید دشواریهای اقتصادی به طور متناقضنمایی مذاکرات را دشوارتر میکند، زیرا مطالبات تهران برای رفع تحریمها و دریافت تضمینهای امنیتی افزایش مییابد.
عدم تمایل به کنار گذاشتن شرکای منطقهای
موسویان در پاسخ به درخواست آمریکا برای توقف حمایت ایران از نیروهای منطقهای گفت بعید است ایران شرکای منطقهای خود را کنار بگذارد، زیرا این شرکا بخش مرکزی راهبرد بازدارندگی ایران هستند. وی تأکید کرد ایران تحت فشار، امتیاز یکجانبه نخواهد داد و تغییر در سیاستهایش تنها با کاهش تنش، اصلاح سیاستهای منطقهای آمریکا و رفع تحریمها ممکن است.
سناریوی ادامه بنبست و تابآوری ایران
این تحلیلگر پیشبینی کرد اگر بنبست برای ۵ تا ۱۰ سال ادامه یابد، احتمال آنکه ایران خود را با یک «جنگ سرد» تطبیق دهد بیش از فروپاشی است. او به تابآوری ایران در برابر تحریمها از طریق سرمایهگذاری در توان دفاعی و اقتصاد مقاومتی اشاره کرد، اما هشدار داد فشار طولانیمدت میتواند نارضایتی داخلی را تشدید کند.
ابعاد راهبردی «نگاه به شرق»
موسویان تقویت همکاری با روسیه و چین و مشارکت در سازمانهایی مانند شانگهای و بریکس را هم یک انتخاب تاکتیکی برای کاهش آثار تحریمها و هم یک استراتژی راهبردی برای متنوعسازی روابط و تقویت موقعیت در نظم چندقطبی دانست.
پیشنهاد نظام امنیت منطقهای
دیپلمات پیشین، ایجاد یک نظام امنیت منطقهای در خلیج فارس مستقل از قدرتهای بزرگ را پیشنهاد داد. او گفت گام اول میتواند گفتوگوهای کشورهای ساحلی بدون حضور قدرتهای خارجی درباره همکاری در امنیت دریایی و اصل عدم تجاوز باشد.
شاخصهای کلیدی ماههای آینده
به گفته وی، در ۶ تا ۱۲ ماه آینده، نتیجه تعاملات دیپلماتیک، چگونگی رفع تحریمها، حوادث منطقهای و وضعیت اقتصادی ایران شاخصهای مهم برای تشخیص جهت حرکت به سمت کاهش یا تشدید تنش خواهند بود.
منبع: Mashreghnews
اخبار سیاسی