آمریکا چگونه با «کمبود دلار» اعتراضات ایران را مهندسی کرد؟

اسکات بسنت، وزیر خزانه‌داری آمریکا، در جلسه کنگره و مجمع جهانی اقتصاد داووس، استراتژی واشنگتن برای ایجاد عمدی «کمبود دلار» در ایران را تشریح کرد. به گفته وی، این اقدام با هدف سقوط ارزش ریال، ایجاد تورم و بسیج مردم برای اعتراض طراحی شده بود. گزارش الجزیره به بررسی ابعاد این اعتراف و تأثیرات کمبود دلار بر اقتصاد و جامعه ایران پرداخته است.

مهندسی کمبود دلار؛ استراتژی آمریکا

اسکات بسنت در پاسخ به پرسشی در کنگره آمریکا گفت: «کاری که ما در وزارت خزانه‌داری انجام داده‌ایم، ایجاد کمبود دلار در کشور است.» او افزود این استراتژی در دسامبر به اوج رسید و منجر به ورشکستگی یک بانک بزرگ، سقوط آزاد ریال، تورم شدید و در نهایت خیابانی‌شدن اعتراضات شد. بسنت پیش‌تر نیز در داووس نقش تحریم‌ها در برانگیختن اعتراضات را توضیح داده بود.

مکانیسم ایجاد بحران ارزی

«محمدرضا فرزانگان»، اقتصاددان دانشگاه ماربورگ آلمان، به الجزیره گفت ایالات متحده با مسدود کردن دو کانال اصلی ورود ارز خارجی – صادرات نفت و دسترسی بانکی بین‌المللی – کمبود دلار را مهندسی کرده است. تحریم‌های ثانویه، هر نهاد جهانی که با دلار با ایران تجارت کند را تهدید می‌کند و از ورود دلارهای جدید به بازار داخلی جلوگیری می‌نماید.

تأثیرات ویرانگر بر اقتصاد ایران

در ژانویه، ارزش ریال ایران به ۱.۵ میلیون ریال برای هر دلار سقوط کرد. این کاهش شدید ارزش پول ملی، تورم افسارگسیخته‌ای را به دنبال داشت به طوری که قیمت مواد غذایی به طور متوسط ۷۲ درصد نسبت به سال قبل افزایش یافت. یک مقاله تحقیقی نشان می‌دهد بدون اقدامات آمریکا، اندازه طبقه متوسط ایران بین سال‌های ۲۰۱۲ تا ۲۰۱۹ به طور متوسط سالانه تقریباً ۱۷ واحد درصد افزایش می‌یافت.

هدف نهایی و چشمانداز

اعتراف بسنت نشان‌دهنده تغییر جهت واشنگتن به سمت روایت یک جنگ اقتصادی تمام‌عیار است. با این حال، ناظران در مورد اثربخشی تحریم‌ها برای تغییر رژیم تردید دارند. «بروس فین»، معاون سابق دادستان کل آمریکا، می‌گوید تحریم‌های اقتصادی به تنهایی به ندرت رژیم‌ها را سرنگون می‌کنند و در شرایط تحریم شدید، اولویت مردم به بقای روزمره تغییر می‌کند. ایالات متحده خواستار توقف غنی‌سازی اورانیوم، خلع موشک‌های بالستیک و قطع حمایت از گروه‌های مقاومت در منطقه است.

منبع: asriran.com

اخبار سیاسی