یادداشت‌های علم: نقش کیم روزولت در کودتای ۲۸ مرداد چیست؟

مروری بر یادداشت‌های تاریخی اسدالله علم

اسدالله علم، وزیر دربار شاه، در یادداشت‌های خود به تاریخ پنجشنبه ۲۳ بهمن ۱۳۵۴، به جزئیات دیدار صبحگاهی با سفیر آمریکا و دیگر موضوعات سیاسی پرداخته است. این یادداشت‌ها که در جلد پنجم کتابش منتشر شده، نگاهی به پشت پرده روابط ایران و آمریکا در آن مقطع تاریخی می‌اندازد.

گفت‌وگوهای دوجانبه: از کیش تا مراکش

مباحث این دیدار حول برنامه سفر نلسون راکفلر، معاون رئیس‌جمهور آمریکا، به کیش و درخواست ایران و اردن برای ارسال اسلحه به مراکش متمرکز بود. سفیر آمریکا گفته بود واشنگتن تمایل چندانی به این درخواست ندارد، اما به دلیل اهمیت موضوع و فشار اردن، آن را پیگیری خواهد کرد.

تنش در مذاکرات نفتی

در بخش دیگری از گفت‌وگوها، موضوع نفت مطرح شد. علم از سخت‌گیری غیرضروری شرکت‌های آمریکایی انتقاد کرد. سفیر آمریکا در پاسخ گفت دولت آمریکا کنترلی بر این شرکت‌ها ندارد. علم معتقد بود این شرکت‌ها در حال بازی سیاسی با ایران و عربستان هستند تا هرکدام را علیه دیگری به کار گیرند. این تحلیل به شاه گزارش شد و وی پیشنهاد کرد در صورت عدم همکاری، رابطه با این شرکت‌ها قطع شود.

افشای نقش کلیدی سیا در کودتا

یکی از نقاط برجسته این یادداشت‌ها، اشاره علم به نامه‌ای از کیم روزولت است. علم به صراحت به نقش روزولت، مأمور سازمان سیا، در کودتای ۲۸ مرداد ۱۳۳۲ به رهبری فضل‌الله زاهدی علیه دولت محمد مصدق اشاره کرده است. این اشاره، نفوذ گسترده آمریکا در امور داخلی ایران آن دوره را نشان می‌دهد. علم همچنین از وضعیت سیاست خارجی آمریکا و انتقادات هنری کیسینجر از سیاست‌های سیا یاد کرده است.

دیگر موضوعات مطرح شده

در ادامه یادداشت‌ها به دریافت دعوت‌نامه‌ای از سوی رئیس‌جمهور پاکستان برای شاه اشاره شده است. همچنین، درباره حل اختلافات قراردادهای انرژی اتمی، رئیس سازمان انرژی اتمی آمریکا اعلام آمادگی کرده بود برای رفع این مشکلات به ایران سفر کند که موافقت شاه را در پی داشت. مباحث شخصی شاه درباره روابط اجتماعی و معاشرت‌ها نیز بخش دیگری از این یادداشت‌ها را تشکیل می‌دهد.

منبع: رکنا

اخبار سیاسی