کشف نادر مومیایی یوزپلنگ در عربستان؛ آیا بازگشت این گربه‌سان به شبه‌جزیره ممکن می‌شود؟

دانشمندان مرکز ملی حیات‌وحش عربستان سعودی در جریان بررسی‌های سال‌های ۲۰۲۲ و ۲۰۲۳ در شمال این کشور، با کشفی نادر و شگفت‌انگیز روبرو شدند: هفت مومیایی طبیعی یوزپلنگ که در پنج غار نزدیک شهر عرعر حفظ شده بودند. تحلیل‌های ژنتیکی انجام‌شده بر روی سه مورد از این مومیایی‌ها، اطلاعات جدید و مهمی درباره تاریخچه حضور این گربه‌سان در شبه‌جزیره عربستان فاش کرده است.

جزئیات یک کشف تاریخی

بقایای یوزپلنگ‌ها در شرایطی تا حد زیادی سالم یافت شدند که بافت نرم و اسکلت‌ها به‌خوبی حفظ شده بودند. این نخستین مورد مستند از مومیایی طبیعی در یوزپلنگ‌ها و همچنین نخستین شاهد فیزیکی از حضور زیرگونه‌های یوزپلنگ در شبه‌جزیره عربستان به شمار می‌رود. [[SARDABIR_IMG_0]] پیش از این، گمان می‌رفت تنها زیرگونه یوزپلنگ آسیایی (Acinonyx jubatus venaticus) که اکنون در وضعیت «به‌شدت در معرض خطر انقراض» قرار دارد و جمعیت کوچکی از آن در ایران باقی مانده، در این منطقه حضور داشته است. اما تحلیل ژنتیکی دو نمونه قدیمی‌تر از مومیایی‌ها نشان داد که از نظر ژنتیکی به زیرگونه یوزپلنگ شمال‌غرب آفریقا (Acinonyx jubatus hecki) نزدیک‌تر هستند. این یافته ثابت می‌کند دست‌کم دو زیرگونه یوزپلنگ زمانی در شبه‌جزیره عربستان می‌زیسته‌اند.

رمزگشایی از گذشته و امیدی برای آینده

علاوه بر هفت مومیایی یوزپلنگ، پژوهشگران بقایای اسکلتی ۵۴ گربه‌سان دیگر را نیز در غارها کشف کردند. تاریخ‌گذاری‌ها نشان می‌دهد قدیمی‌ترین این بقایا حدود ۴۰۰۰ سال قدمت دارد، در حالی که دو مومیایی تحلیل‌شده بین ۱۳۰ تا ۱۸۷۰ سال سن دارند. [[SARDABIR_IMG_1]] احمد البوق، نویسنده اصلی این مطالعه، این کشف را بسیار شگفت‌انگیز توصیف کرده و می‌گوید: «این موضوع شرقی‌ترین ثبت از یک زیرگونه آفریقایی یوزپلنگ را نشان می‌دهد و ثابت می‌کند شمال عربستان سعودی طی هزاران سال میزبان چندین تبار یوزپلنگ بوده است.» حضور حیوانات جوان و بالغ در میان بقایا نشان می‌دهد یوزپلنگ‌ها تنها در حال عبور نبوده‌اند، بلکه در آن منطقه تولیدمثل کرده و جمعیت‌های پایداری داشته‌اند. به گفته پژوهشگران، این کشف تاریخی می‌تواند به تلاش‌ها برای بازمعرفی یوزپلنگ‌ها به طبیعت شبه‌جزیره عربستان کمک شایانی کند، چرا که اکنون دانشمندان می‌دانند کدام تبارهای یوزپلنگ پیش‌تر با موفقیت در این منطقه زندگی کرده‌اند.

منبع: Asriran