چگونه باور به خود می‌تواند مسیر موفقیت را تغییر دهد؟

مروری کوتاه بر نقش خودکارآمدی

جیمز مادوکس، روانشناس، پس از دهه‌ها مطالعه به این نتیجه رسیده که باور فرد به توانایی‌اش برای انجام کارها، یکی از مهم‌ترین عوامل موفقیت است. تحقیقات بی‌شماری نشان می‌دهند که خودکارآمدی بالا می‌تواند به افراد در پیگیری اهداف، مقابله موثر با استرس، اتخاذ رفتارهای سالم و دستیابی به بهزیستی روانی بهتر کمک کند.

خودکارآمدی در مقابل اعتماد به نفس

برخلاف اعتماد به نفس که اغلب به عنوان یک ویژگی کلی و ثابت در نظر گرفته می‌شود، خودکارآمدی به باورهای موقعیت‌محور و خاص اشاره دارد. مطالعات نشان می‌دهند معیارهای خاص موقعیت (باورهای خودکارآمدی) در پیش‌بینی رفتار، از معیارهای جهانی مانند اعتماد به نفس عملکرد بهتری دارند. این نگاه دقیق‌تر به ویژه برای کسانی که اعتماد به نفس پایینی دارند مفید است، زیرا به آن‌ها کمک می‌کند تا شایستگی‌های خود را در حوزه‌های خاص زندگی شناسایی و تقویت کنند.

پایه‌ای برای خودتنظیمی و تاب‌آوری

خودکارآمدی یک عنصر کلیدی در فرآیند خودتنظیمی است؛ فرآیندی که طی آن رفتارها، افکار و احساسات در جهت دستیابی به اهداف هدایت می‌شوند. مهارت‌های خودتنظیمی و باور به داشتن آن‌ها، حس اختیار و کنترل بر زندگی را تقویت می‌کنند. همچنین، این باور در مواجهه با موانع و ناملایمات، نقش بسزایی در تاب‌آوری ایفا می‌کند. افراد با خودکارآمدی بالا، به جای تمرکز بر مشکل، بر یافتن راه‌حل متمرکز می‌شوند و انعطاف‌پذیری بیشتری از خود نشان می‌دهند.

چگونه خودکارآمدی را تقویت کنیم؟

موثرترین راه برای ساختن خودکارآمدی، کسب تجربه مستقیم است. شکستن اهداف بزرگ به بخش‌های کوچک و قابل مدیریت و تمرین مکرر آن‌ها، به تدریج حس تسلط و باور به توانایی‌ها را تقویت می‌کند. علاوه بر این، نگاه کردن به چالش‌های جدید از دریچه تجربیات موفق گذشته می‌تواند بسیار کمک‌کننده باشد. شناسایی شباهت‌های چالش فعلی با موانعی که پیش‌تر با موفقیت پشت سر گذاشته شده‌اند، ترس از ناشناخته‌ها را کاهش و اطمینان به نفس را افزایش می‌دهد.

گذر از ذهنیت ثابت به ذهنیت رشد

یک توصیه کلیدی محققان این حوزه، دوری از برچسب‌های کلی و ثابت درباره خود («من در این کار خوب نیستم») است. در عوض، دیدن خود به عنوان افرادی پیچیده با مهارت‌هایی که قابلیت رشد و تغییر دارند، بسیار سودمندتر است. این «ذهنیت رشد» نه تنها انعطاف‌پذیری را افزایش می‌دهد، بلکه پایه محکمی برای توسعه باورهای خودکارآمدی فراهم می‌کند. موفقیت در گرو تبدیل شدن به خودتنظیم‌کننده‌های بهتر و تعمیم مهارت‌های کسب‌شده به حیطه‌های جدید زندگی است.

منبع: Asriran